Numer EORI i rejestracja celna: UE, UK, Turcja, USA

Numer EORI w Unii Europejskiej

Numer EORI (system rejestracji i identyfikacji przedsiębiorców) jest wymagany na podstawie art. 9 unijnego kodeksu celnego od każdego, kto składa zgłoszenia celne, przywozowe lub wywozowe deklaracje skrócone albo wnioskuje o decyzje celne w UE. Jest bezpłatny i ważny we wszystkich państwach członkowskich.

Numer składa się z kodu kraju i identyfikatora krajowego, na przykład PL, a po nim cyfry. Przedsiębiorcy z UE rejestrują się w organie celnym państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę; w Polsce numer EORI nadaje Krajowa Administracja Skarbowa (KAS). Przedsiębiorcy spoza UE rejestrują się w państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy składają zgłoszenie lub wniosek o decyzję. Potrzebny jest tylko jeden unijny numer EORI.

• Kto: importerzy i eksporterzy, zgłaszający, przedstawiciele pośredni, przewoźnicy składający przywozowe deklaracje skrócone w systemie ICS2.
• Kiedy nie jest potrzebny: osoby prywatne importujące okazjonalnie oraz niektórzy przedsiębiorcy spoza UE, których zgłoszenia składa przedstawiciel na określonych warunkach.
• Sprawdzenie ważności: usługa walidacji numerów EORI Komisji Europejskiej.

Numer EORI w Wielkiej Brytanii

Numer EORI z prefiksem GB jest potrzebny do przemieszczania towarów między Wielką Brytanią a dowolnym innym krajem, w tym państwami UE. Wniosek składa się w serwisie GOV.UK; numer jest zwykle nadawany w ciągu kilku minut do kilku dni. Numer z prefiksem XI jest potrzebny do zgłoszeń w Irlandii Północnej lub do skorzystania ze zwolnienia dla towarów niezagrożonych przemieszczeniem do UE w ramach ram windsorskich.

Przedsiębiorcy zarejestrowani do VAT używają tego samego numeru w ramach PVA i w systemie Customs Declaration Service, który zastąpił starszy system CHIEF (dla importu w 2022 r., a dla eksportu w 2024 r.).

Turcja: numer podatkowy, pozwolenia i AEO (YYS)

Turcja nie stosuje numerów EORI. Przedsiębiorstwa są identyfikowane w urzędzie celnym za pomocą numeru identyfikacji podatkowej (vergi kimlik numarası), a osoby fizyczne za pomocą krajowego numeru identyfikacyjnego (T.C. kimlik numarası). Aby złożyć zgłoszenie, importer udziela agentowi celnemu pełnomocnictwa, a przedsiębiorstwo musi być zarejestrowane w urzędzie skarbowym i w rejestrze handlowym.

Status upoważnionego przedsiębiorcy w Turcji nosi nazwę Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) i opiera się na art. 5/A ustawy celnej nr 4458 oraz rozporządzeniu w sprawie ułatwień w procedurach celnych. Posiadacze statusu mają mniej kontroli, uproszczone zgłoszenia we własnych lokalizacjach i dostęp do niebieskiego kanału.

Wzajemne uznawanie UE–Turcja (2026 r.)

16 lipca 2026 r. Komitet Współpracy Celnej UE–Turcja przyjął decyzję w sprawie wzajemnego uznawania programów AEO. Będzie ona stosowana po uruchomieniu ustrukturyzowanej wymiany danych o przedsiębiorcach; podczas Dialogu Handlowego Wysokiego Szczebla 13 października 2026 r. obie strony potwierdziły prace nad jej wdrożeniem. Turcja i Wielka Brytania również uzgodniły wzajemne uznawanie AEO na posiedzeniu komisji JETCO w styczniu 2026 r.

Stany Zjednoczone: numer importera, gwarancja i ACE

USA nie stosują numerów EORI. Importera (importer of record) identyfikuje numer EIN nadawany przez urząd IRS, numer Social Security albo, w przypadku zagranicznych firm bez numeru EIN, numer nadawany przez CBP na podstawie formularza CBP Form 5106. Większość importerów składa zgłoszenia przez licencjonowanego agenta celnego, który potrzebuje pełnomocnictwa.

Przy zgłoszeniach formalnych wymagana jest gwarancja celna (customs bond): jednorazowa albo ciągła, zwykle w wysokości 10% ceł i opłat zapłaconych w poprzednim roku, nie niższa niż 50 000 USD. Wyższe cła w 2026 r. sprawiły, że wiele gwarancji trzeba było podwyższyć. Zwroty wypłacane są elektronicznie, dlatego potrzebne jest konto w portalu ACE oraz dane do zwrotów ACH.

Zagraniczna firma może działać w USA jako importer, ale musi wyznaczyć pełnomocnika do doręczeń z siedzibą w USA i uzyskać gwarancję od amerykańskiego gwaranta. Wielu sprzedawców spoza USA wysyła więc towary do podmiotu amerykańskiego lub korzysta z usługi importera nierezydenta oferowanej przez agenta, dzięki czemu odpowiedzialność ponosi podmiot, do którego organy celne mogą dotrzeć.

Inne często pomijane rejestracje

Numer EORI lub numer importera to dopiero pierwszy krok. W zależności od towarów i rodzaju transportu przed przybyciem towarów muszą być załatwione także inne rejestracje.

• UE: status upoważnionego zgłaszającego CBAM dla importerów sprowadzających od 1 stycznia 2026 r. ponad 50 ton towarów CBAM rocznie; przywozowe deklaracje skrócone w systemie ICS2 składane przez przewoźników, a w niektórych przypadkach przez importera; rejestracja w IOSS dla sprzedawców B2C.
• UE i Wielka Brytania: rejestracje akcyzowe dla alkoholu, wyrobów tytoniowych i produktów energetycznych; pozwolenia na towary kontrolowane, takie jak produkty podwójnego zastosowania.
• Wielka Brytania: rejestracja do VAT dla zagranicznych sprzedawców towarów do 135 GBP dla konsumentów oraz systemy właściwe dla danych produktów.
• USA: Importer Security Filing (ISF 10+2) dla ładunków morskich co najmniej 24 godziny przed załadunkiem za granicą; rejestracja zakładu żywnościowego w FDA i uprzednie powiadomienie dla żywności; wymogi innych agencji, takich jak USDA, EPA czy Consumer Product Safety Commission, dla towarów regulowanych.
• Turcja: konto w TAREKS do kontroli bezpieczeństwa produktów oraz licencje branżowe właściwych organów dla żywności, leków, sprzętu telekomunikacyjnego i chemikaliów.

Typowe błędy

To one powodują najwięcej opóźnień przy pierwszej przesyłce:

• Używanie numeru EORI spedytora zamiast własnego numeru importera, przez co w zgłoszeniu widnieje niewłaściwy podmiot.
• Zakładanie, że brytyjski numer EORI działa w UE lub odwrotnie.
• Rejestracja firmy spoza UE w państwie członkowskim, w którym nigdy nie składa zgłoszeń, a następnie zgłaszanie towarów gdzie indziej bez sprawdzenia zasad przedstawicielstwa.
• Sprzedaż na warunkach DDP bez możliwości działania jako importer w kraju przeznaczenia.
• Pozostawienie amerykańskiej gwarancji na dawnym poziomie po wzroście ceł, co może skutkować wezwaniami z powodu niewystarczającej gwarancji i zatrzymaniem ładunku.

Podstawy AEO

Programy upoważnionego przedsiębiorcy (AEO) potwierdzają, że przestrzeganie przepisów celnych, prowadzenie ewidencji, wypłacalność finansowa oraz, w przypadku statusu w zakresie bezpieczeństwa, bezpieczeństwo łańcucha dostaw przedsiębiorstwa spełniają określone standardy.

• UE: AEOC (uproszczenia celne) i AEOS (bezpieczeństwo i ochrona) na podstawie art. 38 unijnego kodeksu celnego. Korzyści to m.in. mniej kontroli, traktowanie priorytetowe i obniżone zabezpieczenia. Zgodnie z nowym unijnym kodeksem celnym sprzedawcy e-commerce spoza UE będą potrzebować przedstawiciela pośredniego posiadającego status AEO.
• Wielka Brytania: certyfikacja AEO wydawana przez HMRC, wzajemnie uznawana z UE i innymi partnerami.
• USA: program C-TPAT (Customs Trade Partnership Against Terrorism), z porozumieniami o wzajemnym uznawaniu z UE, Japonią i innymi.
• Turcja: YYS, z decyzją o uznawaniu przez UE przyjętą w lipcu 2026 r. i oczekującą na stosowanie.

Lista kontrolna rejestracji przed pierwszą przesyłką

• UE: numer EORI we właściwym państwie członkowskim, numer VAT oraz, jeśli jest dostępne, pozwolenie na odroczenie płatności VAT z tytułu importu.
• Wielka Brytania: numer EORI z prefiksem GB, rejestracja do VAT, konfiguracja PVA, dostęp do Customs Declaration Service przez agenta celnego.
• Turcja: numer podatkowy, rejestr handlowy, pełnomocnictwo dla agenta celnego, konto użytkownika TAREKS do wniosków dotyczących bezpieczeństwa produktów.
• USA: numer IRS lub formularz CBP Form 5106, gwarancja celna, portal ACE i konfiguracja zwrotów ACH, pełnomocnictwo dla agenta celnego.
• Wszędzie: rozważenie AEO lub C-TPAT przy regularnym imporcie.