İngiltere İthalat Vergisi ve KDV: UKGT, Tercihler, PVA

UK Global Tariff (UKGT)

Büyük Britanya 1 Ocak 2021'den beri Taxation (Cross-border Trade) Act 2018'e dayanan kendi tarifesini, UK Global Tariff'i (UKGT) uygular. Eşya, UK Online Trade Tariff'teki 10 haneli commodity code ile sınıflandırılır. UKGT'de birçok oran AB tarifesine göre sadeleştirildi; ancak tekstil, ayakkabı ve tarım ürünlerinde oranlar hâlâ önemlidir (örneğin 6109 10 00 pamuklu tişörtlerde %12).

Kuzey İrlanda, Windsor Çerçevesi gereği AB'ye geçme riski taşıyan eşyada AB gümrük kurallarını izler; Birleşik Krallık'ta kalan eşya için UK Internal Market Scheme kullanılır.

Tarife her yıl ve gerektiğinde yıl içinde değişebilir; geçici vergi askıya almaları (tariff suspensions) ve kotalar da UK Online Trade Tariff'te kod bazında gösterilir. Türkiye'den yapılan ihracatta İngiltere tarafındaki 10 haneli kodun, Türk GTİP'inin ilk altı hanesiyle uyumlu olduğunu ancak son hanelerin farklı olabileceğini unutmayın.

Gümrük kıymeti ve vergi

İngiltere de AB gibi DTÖ kıymet kurallarını İngiltere sınırına kadar CIF esasında uygular. Giriş noktasına kadar navlun ve sigorta, gerekiyorsa alıcının bedelsiz sağladığı girdiler ve lisans bedelleri eklenir. Vergi değer üzerinden, maktu veya karma olabilir ve tarife aracında third-country duty olarak gösterilir.

Gümrük kıymeti için döviz kurları HMRC tarafından aylık yayımlanır. Fiyat lisans bedeline, alım acentesine veya alıcının bedelsiz verdiği eşyaya bağlıysa düzeltmeyi belgeleyin: kıymet, HMRC'nin çekiş sonrası en sık denetlediği alanlardandır.

Tercihler

Serbest ticaret anlaşmaları

İngiltere'nin AB (Ticaret ve İşbirliği Anlaşması), Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda, Kore, İsviçre, Türkiye, CPTPP üyeleri ve daha birçok ülkeyle anlaşması vardır. Her birinin kendi menşe kuralları ve ispat yöntemi vardır; örneğin AB–İngiltere anlaşmasında menşe beyanı (statement on origin).

İngiltere–Türkiye

İngiltere–Türkiye Ticaret Anlaşması 1 Ocak 2021'den beri uygulanıyor. PAA tarzı menşe kurallarını karşılayan sanayi ürünlerine sıfır vergi, bazı tarım ürünlerine tercih sağlar; ispat EUR.1 veya fatura beyanıyla yapılır ve AB girdileriyle kümülasyona izin verilir. Genişletilmiş bir anlaşma müzakere ediliyor; dördüncü tur Şubat 2026'da yapıldı. Türk ihracatçılar için en sık hata, AB girdisi kullanıldığında kümülasyon şartlarını belgelememek ve EUR.1'i eksik doldurmaktır.

Gelişmekte Olan Ülkeler Ticaret Programı (DCTS)

DCTS, 19 Haziran 2023'te İngiltere GTS'sinin yerini aldı. Üç kademesi vardır: en az gelişmiş ülkeler için kapsamlı tercihler (vergisiz, kotasız), genişletilmiş tercihler ve standart tercihler. Menşe kuralları eski GTS'ye göre daha esnektir ve diğer DCTS ülkeleri ile bazı ortaklarla kümülasyona izin verir.

İthalat KDV'si ve ertelenmiş KDV muhasebesi (PVA)

İthalat KDV'si genel oranda %20'dir (bazı eşyada %5 veya %0); gümrük kıymeti, vergi ve ilk varış yerine kadar masraflar üzerinden hesaplanır. KDV mükellefi ithalatçılar postponed VAT accounting (PVA) kullanabilir: KDV'yi sınırda ödemek yerine, HMRC'den indirilen aylık ertelenmiş ithalat KDV'si dökümüyle aynı KDV beyannamesinde hem beyan eder hem indirir. Nakit akışı maliyetini ortadan kaldırdığı için çoğu işletme için varsayılan tercihtir.

Düşük değerli eşya

135 sterline kadar gönderilerde KDV sınırda alınmaz: yurt dışındaki satıcı veya çevrim içi pazaryeri satış anında İngiltere KDV'sini tahsil eder ve HMRC'ye öder. Bu gönderilere şu anda, tüketim vergisine tabi eşya hariç, gümrük vergisi muafiyeti uygulanıyor; ayrıca özel kişiler arasındaki hediyelerde 39 sterline kadar muafiyet var.

Hükümet 135 sterlinlik gümrük vergisi muafiyetini kaldıracak. HMRC'nin 13 Temmuz 2026'da yayımladığı politika belgesine göre yeni düzen Hazine'nin yönetmelikle belirleyeceği bir tarihte, en geç Ekim 2028'de başlayacak. Vergiden satıcılar veya pazaryerleri sorumlu olacak; borçtan müteselsilen sorumlu yeni bir İngiltere mali temsilcisi (fiscal representative) rolü getiriliyor. Özel kişiler arasındaki 39 sterlinlik hediye muafiyeti korunuyor.

Ticari korunma önlemleri

Trade Remedies Authority damping, sübvansiyon ve ani ithalat artışlarını soruşturur ve Bakan'a önlem tavsiye eder. Anti-damping ve telafi edici vergiler, ihracatçıya özel oranla commodity code karşısında gösterilir.

1 Temmuz 2026'da çelik korunma önleminin yerini 20 çelik ürün kategorisini kapsayan Steel Trade Measure aldı: üç aylık vergisiz kotalar öncekine göre yaklaşık %51 küçüldü ve kota üstü ithalata %50 vergi uygulanıyor; tarife aracında third-country duty olarak görünüyor. Türk çelik ihracatçıları için ülke kotası ve çeyrek bazında kalan miktar sevkiyattan önce kontrol edilmeli.

Muafiyetler ve özel rejimler

Vergi her zaman ithalat anında doğmaz. Bazı izinler vergiyi askıya almanızı veya azaltmanızı sağlar; özellikle yeniden ihraç veya işleme söz konusuysa önemlidir.

• Gümrük antrepoları: İngiltere dışı eşya, serbest dolaşıma girene veya yeniden ihraç edilene kadar vergi ve ithalat KDV'si askıda depolanır.
• Dahilde işleme: işlenip yeniden ihraç edilecek eşya vergisiz ithal edilir; yalnızca İngiltere piyasasında kalan eşya için vergi doğar.
• Nihai kullanım (end-use): belirli kullanıma ayrılan eşyada, örneğin bazı uçak veya gemi parçalarında, indirimli veya sıfır vergi.
• Geri gelen eşya: değişmeden, genellikle üç yıl içinde yeniden ithal edilen İngiltere eşyası vergisiz.
• Geçici ithalat: fuar eşyası veya mesleki ekipman gibi eşyanın sınırlı süre vergisiz kullanımı.
• Freeport ve serbest bölgeler: içinde tutulan veya işlenen eşyada vergi ve ithalat KDV'sinin askıya alındığı belirlenmiş alanlar.

Beyan ve temsil

İthalat beyannameleri Customs Declaration Service (CDS) üzerinden, genellikle doğrudan veya dolaylı temsilci olarak hareket eden bir gümrük müşaviri tarafından verilir. Dolaylı temsilci gümrük borcundan müteselsilen sorumludur; bu yüzden birçok müşavir yurt dışındaki satıcıdan İngiltere'de yerleşik bir ithalatçı veya depozito ister.

Türk ihracatçı DDP teslim şekliyle satıyorsa İngiltere'de ithalatçı sıfatıyla işlem yapabilmeli: GB EORI almalı, gerekirse KDV kaydı yaptırmalı ve bir müşavirle temsil ilişkisi kurmalıdır. DAP satışta ise ithalatçı alıcıdır ve menşe belgesinin alıcıya zamanında ulaşması tercihin anahtarıdır.

Ticari faturaları, taşıma belgelerini, menşe kanıtlarını ve C79 veya ertelenmiş KDV dökümlerini en az dört yıl saklayın. HMRC, çekiş sonrası kontrollerde özellikle kıymet ve menşe kanıtlarını ister.

Örnek hesap: Türkiye'den tişört

Bir İngiliz perakendeci, Türkiye'de üretilmiş 6109 10 00 pamuklu tişört ithal ediyor. CIF Felixstowe gümrük kıymeti 20.000 sterlin.

Geçerli menşe belgesi yoksa: UKGT vergisi %12 = 2.400 sterlin. KDV matrahı 22.400 sterlin; %20 KDV = 4.480 sterlin.

Eşya menşe kuralını karşılıyor ve İngiltere–Türkiye anlaşması kapsamında EUR.1 veya fatura beyanı varsa: vergi %0. KDV matrahı 20.000 sterlin; KDV 4.000 sterlin, PVA ile beyan edildiği için sınırda nakit ödenmez.

Menşe uyumundan sağlanan tasarruf: tek sevkiyatta 2.400 sterlin vergi.

Aynı tişörtler Bangladeş'ten DCTS kapsamında ve menşe kurallarını karşılayarak gelseydi, en az gelişmiş ülke kademesi gereği vergi yine %0 olurdu. Çin menşeli olsaydı tercih uygulanmaz, %12 UKGT oranı ödenirdi. Yani İngiltere pazarında Türk tedarikçinin rekabet avantajı büyük ölçüde menşe belgesinin doğru ve zamanında düzenlenmesine bağlıdır.

Not: ithalatçı KDV mükellefi değilse PVA kullanamaz; bu durumda KDV gümrükte ödenir ve maliyet olarak kalabilir.

Kontrol listesi

• GB EORI alındı (Kuzey İrlanda hareketleri için XI EORI).
• Commodity code ve önlemler UK Online Trade Tariff'te kontrol edildi.
• İlgili STA veya DCTS için menşe kanıtı hazır.
• KDV mükellefiyse beyannamede PVA seçildi.
• 135 sterline kadar B2C koliler için: satıcı veya pazaryeri olarak KDV kaydı ve en geç Ekim 2028'de bitecek vergi muafiyetine hazırlık.
• Çelik ve ticari korunma önlemleri kontrol edildi.