Gümrük sözlüğü

Tarifelerde, gümrük beyannamelerinde ve ticaret anlaşmalarında geçen 413 terim; A.TR dolaşım belgesinden yetkilendirilmiş yükümlü statüsüne kadar her biri sade bir tanım ve uygulamadaki anlamıyla.

Bir terim yalnızca tek bir gümrük bölgesinde kullanılıyorsa maddede belirtilir. İlgili terimler birbirine bağlıdır; bir konuyu maddeden maddeye takip edebilirsiniz.

#

2. Sütun oranları (ABD): HTSUS'un ikinci sütunundaki oranlardır ve ABD ile normal ticari ilişkisi olmayan ülkelerden yapılan ithalata uygulanır. Genel oranlardan genellikle…
99. fasıl (HTSUS): ABD tarife cetvelinde geçici mevzuatı ve geçici değişiklikleri içeren fasıldır; Section 301, Section 232 ve diğer ek vergiler ile bazı kontenjan…

A

A.TR dolaşım belgesi: AB–Türkiye gümrük birliğinde sanayi ürünlerinin AB'de veya Türkiye'de serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve iki taraf arasında gümrük vergisi…
AB gümrük reformu: Komisyon'un 2023'te önerdiği, Birlik Gümrük Kodu'nu köklü biçimde yenileyen, bir AB Gümrük Otoritesi ve ulusal BT sistemlerinin yerini alacak bir AB…
AB Ormansızlaşma Tüzüğü: Sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya ve ahşap gibi belirli emtiaları ve listelenen türev ürünleri AB piyasasına süren veya ihraç eden…
AB Ortak Askeri Listesi: AB Konseyi'nce kabul edilen ve silah ihracatına ilişkin ortak kuralların kapsadığı askeri teçhizat listesidir; üye devletler ulusal askeri ihracat…
AB–Birleşik Krallık Ticaret ve İşbirliği Anlaşması: Brexit geçiş döneminin 1 Ocak 2021'de sona ermesinden bu yana AB ile Birleşik Krallık arasındaki ticareti düzenleyen anlaşmadır. Menşe kurallarını…
AB–Türkiye Gümrük Birliği: 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile 31 Aralık 1995'ten beri yürürlükte olan AB ile Türkiye arasındaki gümrük birliğidir. Serbest dolaşımdayken…
Absorpsiyon incelemesi: İhracatçıların ihraç fiyatlarını düşürerek anti-damping veya telafi edici vergiyi üstlenip üstlenmediğini, yani Birlik'teki yeniden satış…
Absorpsiyon kuralı: Kendi menşe kuralını sağlayarak menşe kazanan bir malzemenin, sonraki üründe kullanıldığında içerdiği menşeli olmayan kısım yeniden hesaba katılmadan…
ACE: CBP'nin ve ortak kamu kurumlarının ithalat ve ihracatı işlemek için kullandığı ABD tek pencere sistemidir. Girişler, giriş özetleri, ihracat…
Akreditif: Alıcının talebiyle banka tarafından verilen ve satıcının fatura, taşıma belgesi, menşe şahadetnamesi ve gözetim sertifikası gibi akreditif şartlarına…
Aksam ve parçalar: Özellikle XVI. ve XVII. bölümlerdeki bölüm ve fasıl notlarının düzenlediği ve bir parçanın ait olduğu makine veya taşıtla, özel bir parça…
Aktarma: Eşyanın bir yolculuk sırasında, çoğu zaman bir aktarma limanında, bir taşıma aracından diğerine aktarılmasıdır. Ticaret politikasında bu kelime,…
Alım komisyonu: İthalatçının yurt dışında eşya satın alınmasında kendisini temsil eden, tedarikçi bulan ve sipariş veren acentesine ödediği ücrettir. Alım…
Alt pozisyon: Bir pozisyonun alt bölümüdür. Uluslararası düzeyde alt pozisyonlar altı hanede biter; ulusal tarifeler sekiz, on veya on iki haneye kadar daha…
Ambargo: Belirli bir ülkeyle ticarete veya silah ambargosu gibi belirli eşya kategorilerine yönelik geniş kapsamlı yasaktır. Bir yaptırım türüdür; kapsamlı…
Analiz sertifikası: Bir laboratuvar veya üreticinin düzenlediği ve ürün üzerinde yapılan kimyasal bileşim, saflık veya kirletici düzeyi gibi testlerin sonuçlarını…
Anti-damping vergisi: İhracatçı ülkedeki normal değerinin altında fiyatla satılan ve yerli sanayiye zarar veren ithalata uygulanan ek vergidir. Bir soruşturma sonunda…
Antrepo girişi (Tip 21, ABD): İthal eşyanın CBP gümrüklü antreposuna konulduğu, verginin tüketim için çekilene kadar ertelendiği, ihraç edilirse hiç ödenmediği ABD girişidir. Eşya…
Antrepo türleri: Türk mevzuatı gümrük antrepolarını harflerle belirtilen türlere ayırır; herkesin kullanabildiği genel antrepolarla işleticinin kendi eşyasına…
Ara gözden geçirme: Yürürlükteki bir anti-damping veya telafi edici önlemin, koşulların kalıcı olarak değiştiği görüldüğünde ilgili tarafın talebi veya makamın kararıyla…
Armonize Sistem Sözleşmesi: 1983'te imzalanan ve 1988'den beri yürürlükte olan, taraf ülkelerin tarife ve istatistik nomenklatürlerini Genel Yorum Kuralları ve hukuki notlar…
Asgari ithalat fiyatı: Beyan edilen ithal fiyatı belirlenen asgari fiyatın altında kaldığında yalnızca aradaki fark kadar vergi alınan ticari koruma önlemi biçimidir. Bazı…
Asıl kullanım (ABD): Kullanıma göre sınıflandırılan eşyada sınıflandırmanın, söz konusu gönderinin kullanımına değil, o sınıf veya türdeki eşyanın ithalat tarihinde ya da…
ATA karnesi: Fuarlar, mesleki teçhizat ve ticari numuneler gibi kullanımlar için eşyanın ATA sistemine üye ülkelere vergisiz geçici ithalatına imkân veren…
Aynı ve benzer eşyanın işlem değeri: Aynı ülkeye aynı veya yakın zamanda ihraç için satılan aynı eşyanın, bulunamazsa benzer eşyanın kabul edilmiş işlem değerini kullanan ikinci ve…

B

Bağlayıcı Menşe Bilgisi: Gümrük idaresinin başvuru üzerine belirli bir eşyanın menşei hakkında verdiği ve sınırlı bir süre, AB'de üç yıl, bağlayıcı olan karardır. Hem…
Bağlayıcı Tarife Bilgisi: Gümrük idaresinin başvuru üzerine belirli bir eşyanın tarife sınıflandırması hakkında verdiği yazılı karardır. AB'de BTI tüm Birlik'te üç yıl…
Basitleştirilmiş beyan: Standart beyannameye göre daha az veri unsuru veya belgeyle verilen, ardından tam verileri içeren tamamlayıcı beyanla izlenen beyandır. Arızi olarak…
Belge kontrolü: Eşya muayene edilmeden yalnızca beyanname ve fatura, sertifika, lisans gibi ekli belgelerin incelendiği gümrük kontrolüdür. Birçok sistemde orta…
Belirlenmiş güzergâh: Gümrük idaresinin bir transit işleminin izlemesini zorunlu tuttuğu yoldur; genellikle yüksek riskli eşyada veya daha sıkı gözetim gerektiğinde…
Beyan sahibi: Gümrük beyanını kendi adına veren kişi ya da bir temsilcinin adına beyanda bulunduğu kişidir. Beyandaki bilgilerin ve eklenen belgelerin…
Beyan sahibinin kayıtlarına kayıt: Gümrüğün verilere erişebildiği ve sonradan tamamlayıcı beyan verilen, eşyanın tacirin kendi kayıtlarına girişle teslim edildiği izne bağlı…
Beyannamede değişiklik: Kabul edilmiş bir beyannamedeki bir veya daha fazla bilginin beyan sahibinin talebiyle değiştirilmesidir. Muayene kararı bildirildikten, bilgilerin…
Beyannamenin iptali: Kabul edilmiş bir beyannamenin, beyan sahibinin talebi veya idarenin kendi kararıyla geçersiz kılınmasıdır; örneğin eşya yanlışlıkla beyan…
Beyannamenin tescili: Gerekli bilgi ve belgeleri içeren beyannamenin gümrük idaresince kabul edilerek tescil edildiği andır; genellikle sistemin beyanname numarası…
BIS Entity List: ABD Sanayi ve Güvenlik Bürosu'nun, İhracat İdaresi Düzenlemeleri'ne tabi eşya için özel ihracat izni şartlarına tabi yabancı şirketleri, kuruluşları…
Bileşik eşya: Farklı malzemelerden oluşan veya birbirine bağlanmış ya da pratikte ayrılmaz bir bütün oluşturacak şekilde birleştirilmiş farklı bileşenlerden…
BİLGE: Beyannamelerin, manifestoların ve birçok gümrük işleminin sunulduğu ve işlendiği Türkiye'nin elektronik gümrük beyan sistemidir. Ticaret Bakanlığı…
Bilgilendirilmiş uyum (ABD): Gümrük Modernizasyon Kanunu ile getirilen, uyum sorumluluğunun CBP ile ticaret çevreleri arasında paylaşıldığı ilkesidir: CBP kararlar ve yayınlarla…
Birleşik Krallık Global Tarifesi: Birleşik Krallık'ın AB gümrük birliğinden çıktıktan sonra 1 Ocak 2021'den beri uyguladığı kendi MFN tarifesidir. İngiltere eşya kodlarını kullanır ve…
Birlik genel ihracat izni: AB çift kullanım tüzüğünde yer alan ve listelenen bazı eşyanın belirtilen varış yerlerine belirli şartlarla bireysel lisans olmadan ihracatına izin…
Birlik Gümrük Kodu: 1 Mayıs 2016'dan beri uygulanan; gümrük yükümlülüğü, kıymet, menşe, rejimler ve elektronik veri değişimi kurallarını belirleyen AB gümrük mevzuatının…
Birlik statüsü ispatı: AB gümrük bölgesinin iki noktası arasında, çoğunlukla deniz yoluyla veya üçüncü bir ülke üzerinden taşınan eşyanın Birlik eşyası statüsünü koruduğunu…
Bitki sağlık sertifikası: İhracatçı ülkenin bitki koruma kuruluşunca düzenlenen ve bitkilerin veya bitkisel ürünlerin ithalatçı ülkenin bitki sağlığı şartlarını karşıladığını…
Bölgesel değer içeriği: Ürün değerinin asgari bir kısmının serbest ticaret alanından gelmesini isteyen menşe ölçütüdür; işlem değeri, net maliyet veya ekleme ve çıkarma…
Bölüm (tarife bölümü): Armonize Sistem'in en geniş gruplamasıdır: Roma rakamlarıyla numaralanan 21 bölüm, canlı hayvanlar, adi metaller ya da makineler gibi birbiriyle…
Bölüm ve fasıl notları: HS bölümlerinin ve fasıllarının başında yer alan, terimleri tanımlayan, pozisyonların kapsamını belirleyen ve belirli eşyayı açıkça dahil eden ya da…

C

Catch-all kontrolü: İhracatçı, kontrol listelerinde yer almayan eşyanın kitle imha silahları, ambargolu ülkelerde askeri son kullanım veya başka hassas amaçlar için…
CBP (ABD Gümrük ve Sınır Koruma): İç Güvenlik Bakanlığı'na bağlı; vergilerin tahsili, ticaret mevzuatının uygulanması ve eşyanın kabulü dahil gümrük ve sınır kontrolünden sorumlu ABD…
CBP Form 28 (Bilgi talebi, ABD): CBP'nin bir girişle ilgili olarak ithalatçıdan fatura, ürün özellikleri, üretim ayrıntıları veya menşe kanıtı gibi ek bilgi ya da belge istediği…
CBP Form 29 (İşlem bildirimi, ABD): CBP'nin sınıflandırma, kıymet, vergi oranı veya diğer giriş verilerini değiştirmeyi önerdiğini ya da değiştirdiğini ithalatçıya bildirdiği belgedir;…
CE işareti: Üreticinin, ilgili uygunluk değerlendirmesinden sonra bir ürünün makine, elektrikli ekipman veya oyuncak kuralları gibi geçerli AB uyumlaştırılmış…
CFR (Mal bedeli ve navlun): Deniz ve iç su yolu taşımacılığı için, satıcının eşyayı gemiye yüklediği ve varış limanına kadar navlunu ödediği, ancak riskin yükleme limanında eşya…
CHED (Ortak Sağlık Giriş Belgesi): AB'de TRACES sisteminde doldurulan ve hayvanlar, hayvansal ürünler, özel kontrole tabi hayvansal olmayan gıda ve yemler ile bitkiler için sınır…
CHIEF (İngiltere): İngiltere'nin uzun yıllar ithalat ve ihracat beyanları için kullandığı eski gümrük beyan sistemidir. Aşamalı olarak kapatılmış; ithalat beyanları…
CIF (kıymet esası): Kıymet esası olarak CIF, eşya bedeline eşyanın gümrük bölgesine girdiği yere kadarki sigorta ve taşıma giderlerinin eklenmesi anlamına gelir. AB,…
CIP (Taşıma ve sigorta ödenmiş olarak): Her taşıma şekli için, satıcının belirlenen varış yerine kadar taşıma ve sigorta bedelini ödediği, riskin ise eşya ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde…
CITES izni: Deri, ahşap veya havyar gibi parça ve ürünler dahil, listelenmiş hayvan ve bitki türlerinin örneklerinin ticareti için CITES sözleşmesi kapsamında…
CMR hamule senedi: Eşyanın Karayoluyla Uluslararası Taşıma Sözleşmesi Hakkında BM Sözleşmesi kapsamındaki karayolu taşıma belgesidir. Göndereni, taşıyıcıyı, alıcıyı ve…
CN22 ve CN23 gümrük beyanları: Uluslararası posta gönderilerine eklenen ve içeriği, değeri ve gönderinin niteliğini gümrük için açıklayan Dünya Posta Birliği formlarıdır. Düşük…
CPD karnesi: Özel motorlu taşıtların geçici ithalatı için kullanılan ve kefil olan otomobil kulüplerince düzenlenen uluslararası gümrük belgesidir. Bu belgeyi…
CPT (Taşıma ödenmiş olarak): Her taşıma şekli için, satıcının belirlenen varış yerine kadar taşıma bedelini ödediği, ancak eşya ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde riskin alıcıya…
CROSS kararı: CROSS, CBP'nin sınıflandırma, menşe, işaretleme ve kıymete ilişkin bağlayıcı kararlarını içeren aranabilir veritabanıdır. Kararlar 19 CFR Part 177…

Ç

Çeki listesi: Bir gönderideki her kabın içeriğini; numaraları, markaları, miktarları, net ve brüt ağırlıkları ve ölçüleri ayrıntılı olarak gösteren belgedir.…
Çıkış gümrük idaresi: Eşyanın gümrük bölgesinden ayrıldığı yerdeki, genellikle sınır, liman veya havalimanındaki son gümrük idaresidir. Fiili çıkışı denetler ve ihracat…
Çıkış ispatı: İhracat için beyan edilen eşyanın gümrük bölgesini fiilen terk ettiğini gösteren kanıttır; genellikle çıkış idaresinin elektronik çıkış mesajı, bu…
Çıkış özet beyanı: Aynı verileri taşıyan bir ihracat veya yeniden ihracat beyannamesi verilmediğinde, örneğin aktarma yüklerinde, gümrük bölgesinden çıkan eşya için…
Çift kullanımlı eşya: Belirli kimyasallar, elektronik, sensörler ve şifreleme gibi hem sivil hem askeri amaçla kullanılabilen eşya, yazılım ve teknolojidir. İhracatları…

D

Dahilde işleme izin belgesi: Türkiye'de dahilde işleme rejimi kapsamında, ihraç edilecek ürünlerde kullanılacak girdilerin vergisiz veya vergileri teminata bağlanarak ithal…
Dahilde işleme rejimi: Birlik dışı eşyanın işleme, onarım veya başka işlemler için vergisiz ithal edilmesine ve işlem görmüş ürünlerin daha sonra ihraç edilmesine ya da…
Damping marjı: Bir ürünün ihraç fiyatının normal değerin, yani genellikle ihracatçının iç piyasa fiyatının veya oluşturulmuş değerin altında kaldığı tutardır ve…
DAP (Belirlenen yerde teslim): Satıcının eşyayı, gelen taşıma aracından boşaltılmaya hazır halde belirlenen varış yerine getirmenin masraf ve riskini üstlendiği Incoterms…
DCTS (Gelişmekte Olan Ülkeler Ticaret Programı): Birleşik Krallık'ın gelişmekte olan ülkeler için 19 Haziran 2023'te İngiltere GSP'sinin yerini alan tek taraflı tercih programıdır. Kapsamlı,…
DDP: Satıcıya en fazla yükümlülük yükleyen Incoterms kuralıdır: satıcı eşyayı ithalat işlemleri tamamlanmış olarak belirtilen yerde teslim eder ve…
De minimis eşiği: Altında kalan ithal eşyanın vergisiz veya basitleştirilmiş işlemlerle gümrüklendiği değer sınırıdır. AB, 150 avroluk vergi muafiyetini 1 Temmuz…
Değer esaslı vergi (ad valorem): Gümrük kıymetinin yüzdesi olarak ifade edilen vergidir, örneğin yüzde 4,5. AB, Türkiye, Birleşik Krallık ve ABD'de en yaygın tarife biçimidir.
Değiştirmeme kuralı: Birçok anlaşmada, menşeli eşyanın ithalatçı tarafa, korunmasına yönelik işlemler dışında, üçüncü bir ülkede değiştirilmeden veya işlenmeden ulaşması…
Demuraj ve detention: Konteyner veya yük kararlaştırılan serbest süreden uzun kaldığında taşıyıcı ya da terminallerin aldığı ücretlerdir: demuraj genellikle dolu konteyner…
Deniz yolu taşıma senedi: Deniz taşımacılığında eşyanın teslim alındığını ve taşıma sözleşmesini kanıtlayan, ancak mülkiyeti temsil eden kıymetli evrak niteliği taşımayan ciro…
DG TAXUD: Gümrük kodu, Kombine Nomanklatür, TARIC ve AB gümrük BT sistemleri dahil AB gümrük ve vergi politikasından sorumlu Avrupa Komisyonu birimidir. Gümrük…
Diğerleri pozisyonu: Başka yerde belirtilmeyen veya yer almayan eşyayı kapsayan ve çoğunlukla diğerleri ya da başka yerde belirtilmemiş şeklinde ifade edilen pozisyon…
Dinlenilme hakkı: Gümrük idaresinin vergi talebi veya izin reddi gibi aleyhe bir karar almadan önce dayandığı gerekçeleri ilgiliye bildirmesi ve cevap vermesi için…
Doğrulanmış brüt ağırlık: Yük, ambalaj ve konteynerin darası dahil dolu konteynerin toplam ağırlığıdır; 2016'dan beri SOLAS Sözleşmesi uyarınca gönderici yüklemeden önce bunu…
Dolanma (önlemlerin dolanılması): Gerçek bir ekonomik gerekçe olmaksızın, örneğin eşyayı üçüncü bir ülkede monte ederek veya küçük değişiklikler yaparak ticaret politikası vergisinden…
Dolaşım belgesinin sonradan düzenlenmesi: EUR.1 gibi bir dolaşım belgesinin, ihracat sırasında hata, ihmal veya özel durumlar nedeniyle düzenlenmemiş olması halinde eşya ihraç edildikten…
DPU (Boşaltılmış olarak belirlenen yerde teslim): Satıcının eşyayı belirlenen varış yerinde boşaltılmış olarak teslim ettiği ve boşaltma dahil masraf ve riski üstlendiği Incoterms kuralıdır.…
DTÖ Gümrük Kıymeti Anlaşması: İthal eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesine ilişkin kuralları koyan, işlem değerini temel yöntem kabul eden ve ikincil yöntemleri sıralayan DTÖ…
DTÖ Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşması: 2017'den beri yürürlükte olan ve üyeleri kuralların yayımlanması, ön kararlar, varış öncesi işlem, risk yönetimi, yetkilendirilmiş operatörler ve tek…
Dünya Gümrük Örgütü: Merkezi Brüksel'de bulunan ve üyeleri dünya genelindeki gümrük idarelerini temsil eden hükümetlerarası örgüttür. Armonize Sistem'i ve gümrük…
Dünya Ticaret Örgütü: GATT ile gümrük kıymeti, menşe kuralları, anti-damping, sübvansiyonlar ve korunma önlemlerine ilişkin anlaşmalar dahil çok taraflı ticaret…
Düşük kıymetli gönderi: Değeri, özel vergi veya gümrük kurallarını tetikleyen bir eşiğin altında kalan, genellikle e-ticaret paketi olan gönderidir. AB ve Birleşik…
Düşük vergi kuralı: Anti-damping veya telafi edici verginin, daha düşük tutar zararı gidermeye yetiyorsa damping ya da sübvansiyon marjı ile zarar marjından düşük…

E

EAPA soruşturması (ABD): CBP'nin 2015 tarihli Enforce and Protect Act kapsamında bir ithalatçının aktarma, düşük kıymet veya yanlış tanım gibi yollarla anti-damping veya…
ECCN: Eşyanın ABD Ticaret Kontrol Listesi'nde yer aldığı, 3A001 veya 5A002 gibi beş karakterli koddur. ABD ihracat kurallarına tabi olup listede yer…
Ek Mali Yükümlülük (EMY): Türkiye'de belirli eşya için kararla belirlenen, birim başına sabit tutar veya yüzde olarak ifade edilen ve gümrük vergisi ile İGV'ye ek olarak…
Ek ölçü birimi: Bazı tarife satırları için net ağırlık dışında beyan edilmesi gereken miktardır; adet, çift, litre veya metrekare gibi. Gerekli birim tarifede ilgili…
Ekonomik operatör: Ticari faaliyeti sırasında ithalat, ihracat, taşıma veya gümrük kontrolündeki eşyanın depolanması gibi gümrük mevzuatının kapsadığı işlerle uğraşan…
Ekonomik şartlar: Dahilde işleme ve bazı özel rejimlerin kullanılmasının gümrük bölgesindeki üreticilerin temel çıkarlarına zarar vermemesi şartıdır. Çoğu eşyada bu…
Eksik veya bitmemiş eşya: Bir eşyaya ilişkin pozisyonun, tam eşyanın esaslı niteliğine sahip olması şartıyla o eşyanın eksik veya bitmemiş halini ve monte edilmemiş ya da…
Ekspres gönderi: Kapıdan kapıya taşıma ve takip hizmeti sunan entegre ekspres şirketlerce taşınan ve gümrüklemesi alıcı adına yapılan gönderidir. Pek çok idare…
Elektronik ihracat bilgisi (ABD EEI): ABD'den çıkan gönderiler için ACE (ABD Otomatik İhracat Sistemi) üzerinden verilen ihracat verisidir; genellikle Schedule B numarası başına değer…
EMCS: Alkol, tütün ve enerji ürünleri gibi tüketim vergisine tabi eşyanın vergi askıya alınmış olarak yetkili depocular ve kayıtlı alıcılar arasındaki…
En özel tanım: Eşya iki veya daha fazla pozisyonda sınıflandırılabildiğinde, onu en özel şekilde tanımlayan pozisyonun daha genel tanımlı pozisyona tercih…
EORI numarası: AB'de gümrükle işlem yapan işletme ve kişilerin benzersiz tanımlayıcısıdır; yerleşik oldukları üye devlet, AB dışı operatörler için ise ilk beyanı…
Ertelenmiş KDV muhasebesi: İthalatçının ithalat KDV'sini sınırda ödemek yerine KDV beyannamesinde beyan edip aynı anda indirdiği düzenlemedir. Birleşik Krallık 2021'den beri…
Esaslı nitelik: Birden fazla pozisyona girebilecek karışımlar, birleşik eşya ve perakende setlerin sınıflandırılmasında kullanılan ölçüttür. Eşyaya esaslı niteliğini…
Eşdeğer eşya: Özel bir rejime konulan eşyanın yerine depolanan, kullanılan veya işlenen serbest dolaşımdaki eşyadır. Kural olarak yerine geçtiği eşyayla aynı sekiz…
Eşya kodu (commodity code): Gümrük tarifesinde eşyayı tanımlayan kodun genel adıdır. Birleşik Krallık'ta İngiltere tarifesindeki sekiz haneli ihracat veya on haneli ithalat…
Eşyanın gümrüğe sunulması: Eşyanın gümrük idaresine veya izin verilen başka bir yere ulaştığının ve kontrollere hazır olduğunun gümrüğe bildirilmesidir. Varıştan sonra ve rejim…
Eşyanın gümrük statüsü: Eşyanın gümrük bölgesinde serbest dolaşımda bulunan eşya mı, yoksa vergileri ödenene ya da bölgeden çıkana kadar gümrük gözetiminde kalan eşya mı…
Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması: Eski Topluluk Gümrük Kodu'ndan Türk gümrük mevzuatına geçen ve gümrük gözetimindeki eşyaya hukuken yapılabilecek her şeyi kapsayan kavramdır: bir…
Eşyanın teslimi: Gümrük idaresinin, eşyayı beyan edildiği rejimin amaçları doğrultusunda ilgilinin kullanımına bırakmasıdır. Teslim; beyannamenin kabulü, gerekli…
ETGB: Ekspres kargo veya posta yoluyla gönderilen e-ticaret gönderileri için, Ticaret Bakanlığı'nın belirlediği değer ve ağırlık sınırının altındaki…
EUR-MED dolaşım belgesi: Pan-Avrupa-Akdeniz bölgesinde diğer ortak ülkelerle çapraz kümülasyon uygulandığında kullanılan dolaşım belgesidir. Kümülasyonun uygulanıp…
EUR.1 dolaşım belgesi: AB, EFTA, Türkiye ve Birleşik Krallık'ın birçok anlaşması kapsamında ihracatçı ülkenin gümrük idaresince düzenlenen veya onaylanan tercihli menşe…
Ev eşyası muafiyeti: Olağan ikametgâhını gümrük bölgesine taşıyan kişinin getirdiği kişisel eşyaya uygulanan gümrük vergisi ve genellikle KDV muafiyetidir. Yurt dışında…
Ex kod: Önüne ex yazılan bir kod, o kodun kapsadığı eşyanın yalnızca bir kısmının söz konusu olduğunu gösterir; örneğin bir önlemin bir KN kodu içindeki bazı…
EXW: Satıcıya en az yükümlülük yükleyen Incoterms kuralıdır: eşya satıcının tesisinde alıcının emrine hazır edilir; yükleme, taşıma, ihracat ve ithalat…

F

Fabrika çıkış fiyatı (menşe): AB tipi menşe kurallarında, son işlemin yapıldığı üreticiye ürün için ödenen ve kullanılan tüm malzemelerin değerini içeren, ihracatta iade edilen iç…
FAS (Gemi doğrultusunda teslim): Deniz ve iç su yolu taşımacılığı için, satıcının ihracat gümrüklemesi yapılmış eşyayı belirlenen yükleme limanında alıcının belirlediği geminin…
Fasıl: Armonize Sistem'in iki haneli düzeyidir. 97 fasıl bulunur (77. fasıl ileride kullanılmak üzere boş bırakılmıştır) ve her biri örme giyim için 61.…
FCA (Taşıyıcıya teslim): Satıcının ihracat gümrüklemesi yapılmış eşyayı, kendi tesisi veya başka bir belirlenmiş nokta olabilecek kararlaştırılan yerde alıcının belirlediği…
FDA ön bildirimi (ABD): Hayvan yemi ve gıda takviyeleri dahil ABD'ye ithal edilecek gıdalar için Biyoterörizm Kanunu uyarınca ABD Gıda ve İlaç İdaresi'ne yapılması gereken…
Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat: Alıcının ithal eşya için satıcıya veya satıcı yararına yaptığı ya da yapacağı toplam ödemedir; satıcının borcunun ödenmesi gibi dolaylı ödemeler de…
Firmaya özgü vergi oranı: Soruşturmada işbirliği yapan ve adı belirtilen ihracatçı için belirlenen anti-damping veya telafi edici vergi oranıdır; diğer firmalar için kalan…
Fiyat taahhüdü: İhracatçının anti-damping veya telafi edici vergi ödemek yerine asgari bir fiyatın altında satış yapmamayı taahhüt etmesi ve bunun soruşturma…
Fiziki muayene: Memurların eşyanın kendisini inceleyerek miktar, tanım, sınıflandırma, menşe işaretleri veya durumunu kontrol ettiği, gerektiğinde numune aldığı…
FLEGT lisansı: AB ile Gönüllü Ortaklık Anlaşması imzalamış bir ortak ülkenin düzenlediği ve kereste ürünlerinin yasal olarak üretildiğini belgeleyen lisanstır.…
FOB (kıymet esası): Kıymet esası olarak FOB, eşyanın ihracat limanında gemiye yüklenmiş değerini, uluslararası navlun ve sigorta hariç olarak ifade eder. ABD ithalatı…

G

GATT: İlk olarak 1947'de imzalanan ve GATT 1994 olarak DTÖ'ye dahil edilen çok taraflı mal ticareti anlaşmasıdır. En çok kayrılan ulus muamelesi, ulusal…
Gecikme faizi: Vadesinden sonra ödenen gümrük vergileri veya sonradan kontrol sonucunda tahsil edilen tutarlar için uygulanan faizdir. Oranlar kanunla belirlenir ve…
Geçici depolama: Birlik dışı eşyanın gümrüğe sunulduğu andan bir rejime tabi tutulana veya yeniden ihraç edilene kadar sahip olduğu statüdür. Eşya izinli tesislerde…
Geçici depolama beyanı: Gümrüğe sunulan Birlik dışı veya yabancı eşyanın geçici depolamada tutulacağını bildiren beyandır. AB'de özet beyanla birleştirilebilir ya da…
Geçici depolama yeri: Liman terminalleri, havalimanı kargo antrepoları veya iç depolar gibi eşyanın geçici depolamada tutulması için gümrükçe onaylanmış yerlerdir.…
Geçici ithalat: Yeniden ihraç edilmesi amaçlanan Birlik dışı eşyanın gümrük bölgesinde ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyetle kullanılmasına izin veren özel…
Geçici vergi: Bir ticaret politikası soruşturması sırasında damping veya sübvansiyon ve zarara ilişkin ön tespitten sonra, soruşturma sürerken zararın artmasını…
Genel antrepo: Herkesin eşya depolamak için kullanabileceği gümrük antreposudur. Birlik Gümrük Kodu'na göre sorumluluğun antrepo işleticisinde olduğu I. tip, her…
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB): Aralık 2024'ten beri uygulanan ve özel mevzuatın kapsamadığı tüketici ürünleri için genel güvenlik şartları koyan, çevrimiçi pazaryerleri ve mesafeli…
Genel Yorum Kuralları: Armonize Sistem'in başında yer alan ve eşyanın nasıl sınıflandırılacağını belirleyen altı hukuki kuraldır. Sınıflandırma önce pozisyon metinlerine ve…
Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS): Gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelerden ithalata indirimli veya sıfır vergi tanıdığı tek taraflı sistemdir. AB GTS'si standart düzenleme, GSP+…
Geri dönen ABD malı: İhraç edilip yurt dışında değeri artırılmadan veya durumu iyileştirilmeden geri gelen ABD ürünlerinin HTSUS 9801.00.10 alt pozisyonu kapsamında…
Geri gelen eşya muafiyeti: Bir gümrük bölgesinden ihraç edilip genellikle üç yıl içinde aynı haliyle geri getirilen eşyanın ithalat vergisinden muaf tutulmasıdır. Eşyanın…
Geri ödeme yasağı: Bazı ticaret anlaşmalarında, tercihli menşeyle ihraç edilen eşyanın üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdilerin vergisinin iade edilmesini veya…
Geri verme ve kaldırma: Fazla tahsil edilen tutarlar, alıcının reddettiği kusurlu eşya, idarenin hataları veya özel durumlar gibi mevzuatın öngördüğü hallerde ödenmiş…
Giriş (ABD entry): ABD uygulamasında eşyanın CBP'den teslim alınması için gereken belgelerin, geleneksel olarak CBP Form 3461 veya elektronik karşılığıyla sunulmasıdır.…
Giriş fiyatı sistemi: AB'nin bazı taze meyve ve sebzeler için uyguladığı, verginin her gönderinin beyan edilen giriş fiyatının tetikleme fiyatlarıyla karşılaştırılmasına…
Giriş gümrük idaresi: Eşyanın gümrük bölgesine getirildiği yer için yetkili gümrük idaresidir. Varış bilgilerini alır, özet beyana dayalı emniyet ve güvenlik kontrollerini…
Giriş özet beyanı: Eşya gelmeden önce gümrüğe risk analizi amacıyla bilgi veren varış öncesi emniyet ve güvenlik beyanıdır. AB'de ICS2'de taşıyıcılar ve bazı durumlarda…
Giriş özeti (ABD, CBP Form 7501): HTS numaraları, değerler, menşe ve vergiler dahil bir ithalatın tam verilerini sunan ve tahmini vergi ve ücretlerin yatırılmasıyla birlikte verilen…
Giriş özeti düzeltmesi (ABD PSC): ABD giriş özeti kabul edildikten sonra ve tasfiyeden önce, CBP'nin belirlediği süre içinde ithalatçı veya müşavirce yapılan elektronik düzeltmedir.…
Gömülü emisyonlar (SKDM): SKDM kapsamındaki eşyanın üretimi sırasında salınan ve sektöre göre girdi malzemelerin üretiminden kaynaklananları da içeren sera gazı…
Gözetim: Belirli ürünlerin ithalatının izlendiği, bazen ithalattan önce belge alınmasının şart koşulduğu sistemdir. Türkiye'de Ticaret Bakanlığı kararlarıyla…
GSP+ (GTS+): İnsan ve işçi hakları, çevre ve iyi yönetişime ilişkin uluslararası sözleşmeleri onaylayıp uygulayan kırılgan gelişmekte olan ülkelere tarife…
GTİP: Türk gümrük tarifesinin on iki haneli kodudur. İlk altı hane HS'yi, gümrük birliği nedeniyle yedinci ve sekizinci haneler AB Kombine Nomanklatürü'nü…
Gümrük antreposu: Birlik dışı eşyanın serbest dolaşıma girene veya yeniden ihraç edilene kadar ithalat vergisi ve KDV ödenmeden depolanabildiği, gümrükçe izin verilmiş…
Gümrük Beyan Servisi (İngiltere, CDS): HMRC'nin işlettiği Birleşik Krallık'ın elektronik gümrük beyan sistemidir. Eski CHIEF sisteminin yerini ithalatta 2022'de, ihracatta 2024'te almıştır…
Gümrük beyannamesi: Bir kişinin, eşyaya uygulanacak gümrük rejimini öngörülen biçimde bildirdiği ve sınıflandırma, kıymet, menşe ve taraflar gibi rejimin uygulanması…
Gümrük birliği: Üyelerin kendi aralarındaki vergileri kaldırıp dünyanın geri kalanına ortak dış tarife uyguladığı düzenlemedir. Bu nedenle bir üyede serbest…
Gümrük bölgesi: Tek bir gümrük mevzuatının ve tek bir tarifenin uygulandığı coğrafi alandır. AB gümrük bölgesi bazı istisna ve eklemelerle üye devletleri kapsarken…
Gümrük cezası: Yanlış beyan, eksik belge veya eşyayı gümrüğe sunmama gibi gümrük kurallarının ihlali karşılığında uygulanan yaptırımdır. AB'de cezalar ulusal…
Gümrük gözetimi: Henüz gümrükçe işlemi tamamlanmamış eşyada, örneğin geçici depolama, transit veya özel rejim altındaki eşyada, gümrük mevzuatına uyulmasını sağlamak…
Gümrük itirazı: Bir gümrük kararına önce idari inceleme yoluyla, ardından mahkeme veya kurul önünde karşı çıkma hakkıdır. Türkiye'de itirazlar idari yargıya gitmeden…
Gümrük izni: Gümrük idaresinin, genellikle başvuru üzerine, bir kişiye basitleştirme, özel rejim, teminat düzenlemesi veya başka bir kolaylıktan yararlanma hakkı…
Gümrük Kanunu (4458): Türkiye'nin temel gümrük kanunu olan 1999 tarihli 4458 sayılı Kanun'dur ve gümrük birliği gereği büyük ölçüde AB gümrük mevzuatıyla uyumludur. Gümrük…
Gümrük kefaleti (ABD customs bond): ABD'de ithalatçı, bir kefalet şirketi ve CBP arasında vergi, harç ve cezaların ödenmesini ve mevzuata uyumu güvence altına alan sözleşmedir. Tek…
Gümrük kıymeti: Değer esaslı vergilerin hesaplandığı ithal eşya değeridir. Ülkelerin neredeyse tamamı DTÖ Gümrük Kıymeti Anlaşması'nı izler; temel yöntem, belirli…
Gümrük kıymetinin basitleştirilmiş tespiti: Beyannamenin kabulü sırasında tutarı belirlenemeyen ve gümrük kıymetine dahil olan bazı unsurların, sonradan kesinleştirilen tahminler gibi belirli…
Gümrük kontrolü: Mevzuata uyumu doğrulamak için gümrüğün yaptığı belirli işlemdir; eşyanın muayenesi, belge ve veri kontrolü, numune alma veya kayıtların denetlenmesi…
Gümrük kontrolü altında işleme: Serbest dolaşımda olmayan eşyanın niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulduğu ve elde edilen ürünlerin girdilerin değil kendilerinin…
Gümrük kuru: Yabancı para cinsinden fatura bedellerinin vergi hesabı için yerel paraya çevrilmesinde kullanılan resmi kurdur. AB Avrupa Merkez Bankası'na dayalı…
Gümrük mührü: Konteyner, araç veya kaplara, eşyanın fark edilmeden çıkarılmasını veya değiştirilmesini önlemek için gümrükçe ya da onaylı mühür kullanan izinli…
Gümrük rejimi: Eşyanın bir beyanla tabi tutulduğu hukuki statüdür. AB'de rejimler serbest dolaşıma giriş, ihracat ve özel rejimlerdir: transit, depolama, özel…
Gümrük risk yönetimi: Gümrük idaresinin hangi gönderileri kontrol edeceğine karar vermek için gelir kaybı, güvenlik tehdidi veya yasaklı eşya gibi riskleri sistematik…
Gümrük teminatı: Doğmuş veya doğabilecek bir gümrük yükümlülüğünün ödenmesini güvence altına almak için verilen nakit depozito, banka teminat mektubu veya kefalet…
Gümrük temsilcisi: Gümrükle ilişkilerde başkası adına hareket etmek üzere atanan kişidir. Doğrudan temsilde temsilci müşterinin adına ve hesabına hareket eder, beyan…
Gümrük vekaletnamesi: İthalatçı veya ihracatçının bir müşaviri ya da başka bir temsilciyi beyanname verme ve bildirim alma gibi gümrük işlemlerinde kendi adına hareket…
Gümrük vergisi: Eşya gümrük sınırını geçerken, çoğunlukla ithalatta alınan vergidir. Tarife sınıflandırmasına, menşeye ve gümrük kıymetine ya da fiziki bir miktara…
Gümrük vergisi muafiyetleri tüzüğü (AB): İkametini taşıyan kişilerin ev eşyası, hediyeler, önemsiz değerdeki eşya, numuneler ve hayır kurumlarına gönderilen eşya gibi gümrük vergisinden muaf…
Gümrük yükümlülüğü: Belirli eşya için ithalat veya ihracat vergisi ödeme hukuki yükümlülüğüdür. Serbest dolaşıma giriş veya başka bir rejim için beyannamenin kabulüyle…
Gümrük yükümlüsü: Gümrük yükümlülüğünden sorumlu olan kişidir. Serbest dolaşıma girişte beyan sahibi, dolaylı temsilde ayrıca adına beyanda bulunulan kişi yükümlüdür;…
Gümrükleme: Eşyanın bir gümrük rejimine konulması için gereken işlemlerin tamamıdır; beyanname ve belgelerin verilmesinden vergilerin ödenmesi veya teminata…
Gümrükte uzlaşma: Türk Gümrük Kanunu kapsamında, idarece tahakkuk ettirilen gümrük vergileri ve idari para cezalarının belirli hallerde dava öncesinde veya sırasında…
GVMS (İngiltere): Gümrük beyanlarını ve transit işlemlerini, belirli İngiltere sınırlarından eşyayı taşıyan araca bağlayan ve taşımacının limanda sunduğu bir eşya…

H

Hareket gümrük idaresi: Transit işleminin başladığı gümrük idaresidir. Transit beyanını kabul eder, teminatı ve süreyi belirler, gerekirse mühür uygular ve eşyayı transite…
Hariçte işleme izin belgesi: Türkiye'de hariçte işleme rejimi kapsamında serbest dolaşımdaki eşyanın yurt dışında işlenmek veya onarılmak üzere geçici olarak ihraç edilmesine ve…
Hariçte işleme rejimi: Serbest dolaşımdaki eşyanın yurt dışında işlenmek veya onarılmak üzere geçici olarak ihraç edilmesine ve vergiden tam veya kısmi muafiyetle geri…
Hava yolu taşıma senedi: Havayolu şirketi veya forwarder tarafından düzenlenen, makbuz ve taşıma sözleşmesi işlevi gören hava kargo taşıma belgesidir. Emtia senedi değildir.…
Hediye muafiyeti: Bir özel kişiden diğerine ara sıra gönderilen ve ticari nitelik taşımayan gönderilere belirli bir değer sınırı içinde uygulanan gümrük vergisi ve…
Hesaplanmış değer yöntemi: Kıymeti malzeme ve üretim maliyetine ihracat ülkesindeki olağan kâr ve genel gider tutarı ile yardımlar gibi diğer giderleri ekleyerek oluşturan…
HMF (Liman Bakım Ücreti, ABD): ABD'de belirli limanlarda yüklenen veya boşaltılan ticari yükün değeri üzerinden yüzde 0,125 oranında alınan ve liman bakımını finanse eden ücrettir.…
HMRC: Gümrük vergisi, ithalat KDV'si ve özel tüketim vergilerinin tahsilinden, ön kararların verilmesinden ve CDS'nin işletilmesinden sorumlu Birleşik…
HS kodu: Dünya Gümrük Örgütü'nün yönettiği ve 200'ü aşkın ekonominin kullandığı uluslararası eşya sınıflandırma sisteminin altı haneli kodudur. İlk iki hane…
HS sürümü: Armonize Sistem, yeni ürünleri ve değişen ticaret yapısını yansıtmak için yaklaşık beş yılda bir güncellenir. 1 Ocak 2022'den beri HS 2022…
HTS: ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu'nun yönettiği ve CBP'nin uyguladığı ABD tarife cetvelidir. Oranlar sekiz hanede belirlenir, raporlama için on…
HTSUS 9802 pozisyonu (ABD): ABD tarifesinde, ABD yapımı parçalarla yurt dışında monte edilen veya yurt dışında onarılan eşyanın geri dönüşünde kısmi vergi muafiyeti sağlayan…

I

ICS2: AB'nin emniyet ve güvenlik risk analizi için önceki ICS'nin yerini alan ön kargo bilgi sistemidir. 2021-2025 arasında posta ve hızlı kargo, hava ve…
IEEPA vergileri: Başkana ilan edilmiş ulusal acil durumda geniş yetkiler tanıyan 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Kanunu'na dayanılarak başkanlık…
Incoterms: Milletlerarası Ticaret Odası'nın yayımladığı, teslim yeri, risk, masraflar ve gümrük işlemlerini satıcı ile alıcı arasında paylaştıran üç harfli…
Intrastat: İç sınır işlemlerinin kalkmasından sonra gümrük verilerine dayalı istatistiklerin yerini alan ve AB üye devletleri arasındaki eşya ticaretine ilişkin…
IOSS: Satıcıların veya pazar yerlerinin, 150 avroya kadar olan gönderilerde ithal eşyanın mesafeli satışında AB KDV'sini satış noktasında tahsil edip tek…
IPAFFS (İngiltere): Büyük Britanya'ya canlı hayvan, hayvansal ürün, yüksek riskli gıda ve yem ile bitki ve bitkisel ürün ithalatının önceden bildirildiği İngiltere…
ISF (İthalatçı Güvenlik Bildirimi): ABD'de ithalatçıların, deniz yükü yabancı limanda gemiye yüklenmeden en az 24 saat önce satıcı, alıcı, üretici, teslim alacak taraf, menşe ülkesi ve…
ISPM 15: Zararlıların yayılmasını önlemek için palet ve sandık gibi ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işlem veya fümigasyona tabi tutulmasını ve onaylı bir…
ITAR (ABD): ABD Dışişleri Bakanlığı'nın yürüttüğü, ABD Mühimmat Listesi'nde yer alan savunma ürün ve hizmetleri ile ilgili teknik verilerin ihracatını ve geçici…

İ

İdari inceleme (ABD AD/CVD): ABD Ticaret Bakanlığı'nın geçmiş bir dönemde, genellikle bir yıl içinde yapılan girişler için ödenmesi gereken kesin anti-damping veya telafi edici…
İhracat beyannamesi: Eşyanın gümrük bölgesinden çıkabilmesi için ihracat rejimine tabi tutulduğu beyandır. AB'de ihracatçının yerleşik olduğu gümrük idaresine verilir ve…
İhracat gümrük idaresi: İhracat beyannamesinin verilip kabul edildiği, çoğunlukla ihracatçının yerleşik olduğu ya da eşyanın paketlendiği veya yüklendiği yerdeki gümrük…
İhracat İdaresi Yönetmeliği (ABD EAR): ABD Sanayi ve Güvenlik Bürosu'nun yürüttüğü, ticari ve çift kullanımlı eşya, yazılım ve teknolojinin ihracat, yeniden ihracat ve ülke içi…
İhracat kontrolleri: Askeri eşyanın, çift kullanımlı eşya ve teknolojinin ve bazen diğer stratejik eşyanın ihracatını, transferini, aracılığını ve transitini izin…
İhracat sağlık sertifikası: İhracat ülkesindeki yetkili veteriner veya müfettişin imzaladığı ve hayvanların ya da hayvansal ürünlerin ithalat ülkesinin sağlık şartlarını…
İhracatçı birlikleri: Türk ihracatçıların üye olmak zorunda olduğu, ihracatı kayda alan, ihracat bedelleri üzerinden aidat toplayan ve ihracatçıları temsil eden sektörel…
İkincil kıymet yöntemleri: İşlem değeri uygulanamadığında sabit bir sırayla kullanılan yöntemlerdir: aynı eşyanın değeri, benzer eşyanın değeri, yeniden satış fiyatından geriye…
İlave Gümrük Vergisi (İGV): Türkiye'nin İthalat Rejimi Kararı kapsamında AB, EFTA ve serbest ticaret ortakları dışındaki ülkelerden gelen pek çok ürüne uyguladığı ek vergidir.…
İlişkili kişiler: Ortaklık, kontrol, istihdam veya aile bağları gibi yollarla birbirine bağlı alıcı ve satıcıdır. Aralarında da işlem değeri kullanılabilir; ancak…
İlk gelen ilk alır kontenjanları: Tarife kontenjanının ithal lisansı olmadan beyannamelerin kabul sırasına göre dağıtıldığı yönetim yöntemidir. AB'de aynı gün kabul edilen…
İlk satış kuralı: Verginin, ithalatçıya yapılan son satış yerine bir satış zincirindeki daha önceki satışın, genellikle üreticiden aracıya yapılan satışın fiyatına…
İmtiyazlı yabancı statü (ABD FTZ): ABD dış ticaret bölgesine alınan yabancı eşya için talep edilebilen ve eşya sonradan farklı bir ürüne dönüştürülse bile sınıflandırma ile vergi…
İndirgenmiş değer yöntemi: İthal eşyanın veya aynı ya da benzer eşyanın ithalat ülkesinde ilişkisiz alıcılara satıldığı fiyattan başlayan ikincil kıymet yöntemidir. Bu fiyattan…
İnformal giriş (Tip 11, ABD): Genellikle 2.500 ABD dolarına kadar olan düşük değerli gönderiler için gümrük kefaleti gerektirmeyen ve giriş anında tasfiye edilen basitleştirilmiş…
İstanbul Sözleşmesi (geçici ithalat): 1990'da İstanbul'da imzalanan ve mesleki ekipman, sergi eşyası, ticari numune ve taşıtlar gibi eşyanın geçici ithalatına ilişkin kuralları bir araya…
İstatistiki kıymet: Dış ticaret istatistikleri için kaydedilen değerdir; genellikle gümrük kıymetinin bildirimde bulunan ülkenin sınırına göre, örneğin o sınıra kadar…
İşlem değeri: Eşyanın ithalatçı ülkeye ihraç için satışında fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır; komisyon, ambalaj, yardımlar, lisans bedelleri ve taşıma…
İşlem görmüş ürünler: Dahilde veya hariçte işleme kapsamında yapılan işlemler sonucunda elde edilen ana ve yan ürünlerdir. Bu ürünlerin ihraç edilmesi veya serbest…
İthalat izni (lisans): Sağlık, güvenlik, kontenjan veya ticaret politikası gibi nedenlerle belirli eşya için ithalattan önce ya da ithalatta bir kamu kurumundan alınması…
İthalat KDV'si: Eşya bir KDV bölgesine girdiğinde alınan ve gümrük tarafından vergiyle birlikte tahsil edilen katma değer vergisidir. Matrahı normalde gümrük kıymeti…
İthalat Rejimi Kararı: İthalat rejiminin genel kurallarını ve eklerinde her GTİP için ülke gruplarına göre uygulanacak gümrük vergileri ile ilave gümrük vergilerini…
İthalat sonrası giderler: Fiyattan ayrı gösterilmesi halinde gümrük kıymetine dahil edilmeyen giderlerdir; gümrük bölgesine vardıktan sonraki taşıma, ithalattan sonraki…
İthalat sonrası tercih talebi (ABD): ABD'de tercih talep edilmeden ithal edilen eşya için serbest ticaret anlaşması tercihinin sonradan talep edilmesini ve fazla ödenen vergilerin…
İthalatçının bilgisi: AB–Birleşik Krallık Ticaret ve İşbirliği Anlaşması ve AB–Japonya anlaşması gibi bazı anlaşmalarda, ithalatçının ihracatçı beyanı yerine eşyanın…
İthalatın kayıt altına alınması: Soruşturma konusu ürünün ithalatının gümrükçe kaydedilmesi ve yasal şartlar oluştuğunda bu ithalata sonradan geriye dönük vergi uygulanabilmesini…
İzahnameler: Pozisyon ve alt pozisyonların kapsamını örnekler ve istisnalarla açıklayan resmi yorumlardır. HS izahnamesi Dünya Gümrük Örgütü tarafından…
İzinli alıcı: Transit rejimindeki eşyayı varış idaresine sunmadan kendi tesisinde teslim alıp rejimi sona erdirme izni olan firmadır. Varış elektronik olarak…
İzinli gönderici: Eşyayı hareket idaresine sunmadan transit işlemini kendi tesisinde başlatma izni olan firmadır. Genellikle onaylı mühürleri kendisi uygular ve işlemi…

K

Kaçakçılık: Eşyayı gizleme, gümrük kapılarını atlama veya sahte belge kullanma gibi yollarla vergi ya da yasaklardan kaçınmak amacıyla gümrük mevzuatına aykırı…
Kapsam kararı (ABD): ABD Ticaret Bakanlığı'nın belirli bir ürünün bir anti-damping veya telafi edici vergi kararının kapsamına girip girmediğine ilişkin kararıdır. Kapsam…
Kapsamlı teminat: Tek bir gönderi yerine zaman içinde birden fazla işlem, beyan veya rejime ait vergileri karşılayan tek teminattır. Operatörün olağan risk tutarına…
Karma vergi: Değer esaslı ve maktu unsuru birleştiren vergidir; örneğin bir yüzde artı 100 kg başına bir tutar, bazen en az veya en çok sınırıyla. AB'de tarım ve…
Karşılıklı tanıma anlaşması: İki gümrük idaresinin YYS, AEO veya CTPAT gibi güvenilir firma programlarını birbirine denk kabul ettiği anlaşmadır. Program üyeleri karşı ülkede…
Kayıtlı ithalatçı (importer of record): Doğru beyan, vergilerin ödenmesi ve mevzuata uyum dahil bir ithalattan hukuken sorumlu taraftır. Terim resmi olarak ABD'de kullanılır; AB ve…
KDV: Türkiye'nin 3065 sayılı Kanun'la düzenlenen katma değer vergisidir; genel orana ek olarak bazı eşya için indirimli oranlar uygulanır. İthalatta…
Kefaletli geçici ithalat (TIB, ABD): Numuneler, mesleki ekipman ve onarım veya test için gelen eşya gibi belirli kategorilerin, belirli süre içinde ihraç edilmek şartıyla vergi ödenmeden…
Kefaletli transit (ABD): İthal eşyanın vergi ödenmeden gümrük kefaleti altında taşındığı ABD sistemidir; varış limanından iç bölgedeki bir limana giriş için taşıma, ABD…
Kılıflar ve ambalaj malzemeleri (GYK 5): Özel şekil verilmiş, uzun süre kullanıma uygun ve ait olduğu eşyayla birlikte sunulan kılıflar ile olağan ambalaj malzemelerinin eşyayla birlikte…
Kısıtlı taraf taraması: Müşterilerin, tedarikçilerin, taşıyıcıların ve bir işlemdeki diğer tarafların AB konsolide listesi, İngiltere yaptırım listesi, OFAC listeleri ve BIS…
Kısmi muafiyet: Geçici ithalatta tam muafiyete uygun olmayan eşyanın, ülkede kaldığı her ay veya ay kesri için vergilerin bir kısmının ödenmesiyle kabul edilmesidir.…
Kimberley Süreci sertifikası: Çatışma elmaslarının piyasaya girmesini önlemek için ham elmas ticaretini kontrol eden uluslararası sertifika sistemidir. Katılımcılar arasındaki her…
KKDF: Türkiye'de kredili veya kabul kredili, vadeli gibi ertelenmiş ödeme şekilleriyle yapılan ithalatta alınan fon kesintisidir. Oranı Cumhurbaşkanı…
KN kodu: AB Kombine Nomanklatürü'nün sekiz haneli kodudur; gümrük vergisi ve dış ticaret istatistiği için HS koduna iki hane ekler. KN, 2658/87 sayılı Konsey…
Konsolidasyon: Bir organizatörün farklı göndericilere ait birden fazla gönderiyi tek bir konteyner veya hava gönderisinde birleştirmesidir; taşıyıcının ana taşıma…
Konşimento: Deniz taşıyıcısı veya acentesince düzenlenen ve eşyanın taşınmak üzere teslim alındığını gösteren taşıma belgesidir. Taşıma sözleşmesini kanıtlar;…
Kontrol hatları: Beyannamelerin risk esasına göre farklı kontrol düzeylerine yönlendirilmesidir. Türkiye'de beyannameler yeşil hat (kontrolsüz), sarı hat (belge…
Korelasyon tablosu: Bir nomanklatür sürümündeki kodları bir sonraki sürümdeki karşılıklarına ya da bir nomanklatürü diğerine bağlayan tablodur. Bölünen, birleşen veya…
Korunma önlemi: Ani bir artış yerli üreticilere ciddi zarar verdiğinde, bir ürünün tüm kaynaklardan ithalatına uygulanan ek vergi veya tarife kontenjanı gibi geçici…
Kültürel varlık ithalat kontrolleri (AB): Menşe ülkesinden yasa dışı yollarla çıkarılmış kültürel varlıkların ithalatını yasaklayan ve bazı kategoriler için teslimden önce ithalat lisansı…
Kümülasyon: Bir ortak ülke veya aynı kurallarla bağlı diğer ülkeler menşeli girdilerin nihai üretim ülkesi menşeli sayılmasına izin veren kuraldır. İkili…

L

Lacey Act beyanı (ABD): Ahşap ile bazı kâğıt ve mobilya ürünleri dahil pek çok bitki ve bitkisel ürünün ABD'ye ithalinde istenen, bitkisel malzemenin cins, tür, hasat…
Liman topluluğu sistemi: Hat şirketleri, terminaller, organizatörler, taşımacılar ve gümrük gibi limanda faaliyet gösteren tarafları birbirine bağlayan ve yük ile teslim…
Lisans istisnası (ABD): EAR'da, normalde lisans gerektiren bir ihracat, yeniden ihracat veya transfere, sınırlı değer, geçici kullanım veya belirli varış ülkeleri gibi…
Lisans ve royalti bedelleri: İthal eşyayla ilgili olarak ve satışın şartı olarak ödenen marka, patent, tasarım veya teknik bilgi kullanım bedelleridir. Kıymet kurallarına göre,…
Lisansla yönetilen kontenjan: İndirimli vergiye erişimin beyanname sırasına göre değil, başvuru sahiplerine önceden dağıtılan ithal lisansları veya belgeleriyle sağlandığı tarife…

M

Maktu vergi: Miktar birimi başına sabit tutar olarak ifade edilen vergidir; kilogram, litre, baş veya çift başına gibi. Tarım ürünleri, alkol ve tütünde sık…
Makul özen (ABD): 1993 tarihli Gümrük Modernizasyon Kanunu ile getirilen, ABD ithalatçılarının sınıflandırma, kıymet, menşe ve diğer giriş bilgilerini beyan ederken…
Manifesto: Bir gemi, uçak veya araçla taşınan tüm eşyanın taşıyıcı tarafından hazırlanıp gümrüğe sunulan listesidir. Her gönderiyi taşıma belgesine bağlar ve…
MASAK: Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadeleden sorumlu Türkiye'nin mali istihbarat birimidir.…
Menşe beyanı: İhracatçının fatura veya başka bir ticari belge üzerine yazdığı, eşyanın tercihli menşe kurallarını karşıladığını bildiren metindir. Anlaşmaya göre…
Menşe doğrulaması: İthalat ülkesi gümrük idaresinin, bir menşe ispatıyla kapsanan eşyanın gerçekten şartları sağlayıp sağlamadığını ihracat ülkesi idaresinden, bazı…
Menşe ispat belgesi: İthalatta tercihli menşe talebini destekleyen belge veya beyandır. Anlaşmaya göre EUR.1 veya EUR-MED gibi idarece düzenlenen bir sertifika ya da…
Menşe işaretlemesi: İthal eşyanın veya kaplarının menşe ülkesini okunaklı ve kalıcı biçimde göstermesi şartıdır. ABD bunu 19 USC 1304 kapsamında bazı istisnalarla ithal…
Menşe kuralları: Eşyanın hangi ülkede üretilmiş sayılacağını belirleyen hukuki ölçütlerdir. Her anlaşmada veya tercih sisteminde ayrıca belirlenen tercihli kurallar…
Menşe şahadetnamesi: Eşyanın tercihsiz menşeini belgeleyen ve genellikle ticaret ve sanayi odalarınca düzenlenen belgedir. Bazı ithalatçı ülkeler, akreditifler veya…
Menşeli malzemeler: Üretimde kullanılan ve tamamen elde edilmiş olması veya ortak ülkede yeterli işleme tabi tutulması nedeniyle anlaşmaya göre kendisi menşeli sayılan…
Menşeli olmayan malzemeler: Üretimde kullanılan ve menşeli sayılmayan malzemelerdir; üçüncü ülke girdileri ve menşei belirlenemeyen girdiler bu kapsamdadır. Ürüne özgü kurallar…
Merkezi gümrükleme: Eşya başka bir idareye, hatta başka bir AB üye devletindeki idareye sunulurken tacirin beyannameleri yerleşik olduğu gümrük idaresine vermesine imkân…
Meursing kodu: AB'de bisküvi, şekerleme ve bazı gıda müstahzarları gibi işlenmiş tarım ürünleri için kullanılan dört haneli ek koddur. Süt yağı, süt proteini,…
MFN vergisi (en çok kayrılan ulus): Bir DTÖ üyesinin, tercih veya özel önlem yoksa diğer DTÖ üyelerinden yapılan ithalata uyguladığı normal vergidir. AB'de üçüncü ülke veya…
MPF (Eşya İşlem Ücreti, ABD): ABD'de formal girişlerin çoğundan yüzde 0,3464 oranında alınan ve her mali yıl güncellenen asgari ve azami tutarlara bağlı kullanıcı ücretidir.…
Muhasebe ayrımı: Aynı ve birbirinin yerine geçebilen menşeli ve menşeli olmayan malzeme stoklarının fiziksel olarak ayrı tutulmadan yönetilmesine birçok tercihli…
Muhasebe kaydı ve tebliğ: Gümrük idaresinin ithalat veya ihracat vergisi tutarını kendi hesaplarına kaydetmesi ve ardından yükümlüye bildirmesi aşamasıdır. Bildirim süre…
Mutabakat (ABD reconciliation): ABD'de nihai kıymet, 9802 değeri veya STA uygunluğu gibi bazı bilgilerin girişte bilinmediği durumlarda girişlerin işaretlenmesini ve sonradan nihai…
Münferit teminat: Tek bir transit işlemi veya geçici ithalat gibi belirli bir işlem için verilen teminattır. Nakit, kefil taahhüdü veya teminat kuponu şeklinde…

N

Nakit depozito (ABD AD/CVD): İthalatçının girişte, ihracatçı için yürürlükte olan oran veya diğer tüm firmalar oranı üzerinden ödediği tahmini anti-damping veya telafi edici…
NCTS: AB'de ve Türkiye ile Birleşik Krallık dahil ortak transit ülkelerinde transit beyanlarının verildiği, kontrol edildiği ve ibra edildiği elektronik…
Nihai gözden geçirme: Bir ticaret politikası önleminin olağan süresinin, genellikle beş yılın, sonuna yaklaşıldığında önlemin kalkmasının damping veya sübvansiyon ve…
Nihai kullanım: Eşyanın belirli bir kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergiyle serbest dolaşıma girmesine izin veren özel rejimdir; örneğin sivil uçak ve gemi…
Nötr unsurlar: Eşyanın üretiminde kullanılan ancak nihai bileşimine girmeyen enerji, yakıt, makine, alet ve yağlayıcı gibi unsurlardır. Menşe kuralları bir ürünün…
NVOCC: Gemi işletmeden kendi konşimentosunu düzenleyen ve deniz taşımasının sorumluluğunu üstlenen, hat şirketlerinden yer satın alıp göndericilere yeniden…

O

OFAC SDN listesi: ABD Hazinesi Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi'nin (OFAC), malvarlıkları bloke edilen ve ABD kişilerinin genel olarak işlem yapamayacağı kişi ve…
Onaylanmış ihracatçı: Bazı anlaşmalar kapsamında her gönderi için sertifika almadan, değer sınırı olmaksızın fatura beyanı veya menşe beyanı düzenlemeye gümrük idaresince…
Onaylanmış Kişi Statüsü: Hacim ve uyum ölçütlerini karşılayan ihracatçı ve ithalatçılara, Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü'nün tüm şartlarını aramadan daha az fiziki kontrol…
Ortak devlet kurumları (ABD PGA): İthal veya ihraç edilen eşyayı düzenleyen, CBP dışındaki FDA, USDA, EPA, CPSC, FWS ve NHTSA gibi ABD federal kurumlarıdır. Girişin parçası olarak ACE…
Ortak Gümrük Tarifesi: AB üyesi devletlerin Birlik dışından gelen eşyaya uyguladığı tek dış tarifedir; Kombine Nomanklatür'e ve orada belirlenen konvansiyonel oranlara…
Ortak Transit Sözleşmesi: AB transit rejimini EFTA ülkeleri, Türkiye, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Ukrayna, Gürcistan ve Birleşik Krallık gibi ülkelere genişleten anlaşmadır.…
Ortak yüksek öncelikli kalemler: AB'nin ABD, İngiltere ve Japonya ile birlikte HS kodlarıyla belirlediği, Rus askeri sistemlerinde tespit edilmiş ve yaptırımların dolanılmasını…
Otomatik İhracat Sistemi (AB): AB'de ihracat ve çıkış beyanlarını işleyen ve ihracat ile çıkış idareleri arasında mesaj alışverişini sağlayan elektronik sistemdir. Önceki İhracat…
Otonom tarife kontenjanı: Birlik'te yeterince bulunmayan bir üründen sınırlı miktarın indirimli veya sıfır vergiyle ithalatına izin vermek için AB'nin bir ticaret anlaşmasına…

Ö

Ön Tarife Kararı (İngiltere): HMRC'nin başvuru üzerine belirli bir eşyanın İngiltere eşya kodu hakkında verdiği hukuken bağlayıcı karardır. 2021'den itibaren Büyük Britanya için…
Önceden ihracat: Dahilde işlemede, eşdeğer yerli veya serbest dolaşımdaki girdilerden üretilen işlem görmüş ürünlerin önce ihraç edildiği ve yerine geçecek yabancı…
Önceden verilen beyan: Eşya gümrüğe sunulmadan önce verilen gümrük beyanıdır. Eşya geldiğinde kabul edilir veya işleme alınır; böylece risk analizi erken başlar ve sınırda…
ÖTV: Türkiye'de 4760 sayılı Kanun ekli listelerinde sayılan akaryakıt, motorlu taşıtlar, alkol, tütün ürünleri ve bazı lüks ve elektronik eşya gibi…
Öz değerlendirme: Birlik Gümrük Kodu kapsamında, yetkilendirilmiş operatörün vergilerin hesaplanması ve bazı kontrollerin yapılması gibi belirli gümrük işlemlerini…
Özel antrepo: Antrepo izni sahibinin kendi eşyasını depolaması için ayrılmış gümrük antreposudur; işletici çoğunlukla aynı kişidir. Satış öncesi stok tutan…
Özel rejimler: Serbest dolaşıma giriş ve ihracat dışındaki rejimlerdir: transit, depolama (gümrük antrepoları ve serbest bölgeler), özel kullanım (geçici ithalat ve…
Özel tüketim vergileri (excise): Alkol, tütün, enerji ürünleri ve bazen şekerli içecekler gibi belirli ürünlerden birim başına, yüzde olarak ya da her ikisiyle alınan dahili…

P

Pan-Avrupa-Akdeniz Sözleşmesi: AB, EFTA, Türkiye, Batı Balkanlar, Ukrayna, Moldova, Gürcistan, Faroe Adaları ve Akdeniz ortakları için ortak tercihli menşe kurallarını bir araya…
Perakende satış için hazırlanmış setler: Farklı pozisyonlarda sınıflandırılabilen en az iki ayrı eşyadan oluşan, belirli bir ihtiyacı karşılamak veya belirli bir faaliyeti yürütmek için bir…
Pişmanlık ve gönüllü bildirim: Bir inceleme başlamadan önce geçmiş beyannamelerdeki hataların kendiliğinden gümrüğe bildirilmesidir. ABD'de 19 USC 1592 kapsamındaki prior…
Pozisyon: Armonize Sistem'in dört haneli düzeyidir ve örneğin 8471 şeklinde yazılır. Pozisyon bir fasıl içindeki belirli bir eşya grubunu tanımlar; birinci…
Proforma fatura: Satış tamamlanmadan önce düzenlenen; teklif, ithalat izni, akreditif veya numune gibi satış içermeyen gönderiler için kullanılan ön faturadır.…
Protesto (ABD CBP Form 19): Tasfiye, sınıflandırma, kıymet veya iade reddi gibi bazı CBP kararlarına karar ya da tasfiye tarihinden itibaren 180 gün içinde itiraz etmeye yarayan…

R

Randıman oranı: Dahilde veya hariçte işleme rejimine konulan belirli miktardaki eşyadan elde edilen işlem görmüş ürün miktarı veya yüzdesidir. İzinde, üretim…
REACH: Kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasına ilişkin AB tüzüğüdür. Tek başına, karışım içinde veya bazı eşyalarda bulunan maddeleri…
Rejim hak sahibi: Özel bir rejime ilişkin beyanı veren ya da bu rejimin hak ve yükümlülükleri kendisine devredilen kişidir. Hak sahibi rejimin şartlarını yerine…
Rejim kapatma hesabı: Dahilde işleme veya nihai kullanım izni sahibinin, rejime konulan eşyanın nasıl kullanıldığını ve rejimin nasıl kapatıldığını gümrüğe gösterdiği…
Rejim kodu: Gümrük beyannamesinde talep edilen rejimi ve gerekiyorsa önceki rejimi, örneğin antrepodan serbest dolaşıma girişi gösteren koddur. Ek kodlar…
Revize Kyoto Sözleşmesi: Basit, öngörülebilir ve etkin gümrük usulleri için standartlar koyan, 1999'da revize edilen ve 2006'dan beri yürürlükte olan DGÖ sözleşmesidir. Genel…
Revize PEM menşe kuralları: Pan-Avrupa-Akdeniz Sözleşmesi kapsamında daha esnek ürün kuralları, daha yüksek tolerans, tam kümülasyon ve birçok durumda geri ödeme imkânı getiren…
REX (Kayıtlı İhracatçı Sistemi): Menşe beyanı düzenlemeye yetkili ihracatçıların kayıtlı olduğu AB elektronik sistemidir. GSP yararlanıcısı ülkelerdeki ihracatçılar için zorunludur…
Rusya'ya yeniden ihracat yasağı maddesi: AB yaptırımları kapsamında, ortak yüksek öncelikli kalemler ve silahla ilgili eşya gibi bazı hassas ürünleri üçüncü ülkelere satan AB…

S

SAFE Standartlar Çerçevesi: İlk olarak 2005'te kabul edilen ve ileri elektronik kargo bilgisi, risk yönetimi, ithalat ülkesinin talebiyle çıkışta muayene ve Yetkilendirilmiş…
Sayılan ihracat (ABD): Kontrollü teknoloji veya kaynak kodun ABD içinde yabancı bir kişiye açıklanmasıdır; EAR ve ITAR bunu o kişinin vatandaşı olduğu ülkeye ihracat sayar.…
Schedule B (ABD): ABD Nüfus İdaresi'nin yönettiği, HS'ye dayanan ve EEI beyanlarında ihracatı bildirmek için on haneli kodlar kullanan ABD ihracat sınıflandırma…
Section 201 korunma önlemleri (ABD): ABD'de 1974 Ticaret Kanunu'nun 201. bölümü kapsamında, ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu'nun artan ithalatın yerli sanayiye ciddi zararın önemli…
Section 232 vergileri: ABD'nin 1962 tarihli Ticaretin Genişletilmesi Kanunu'nun 232. bölümü kapsamında ulusal güvenliği tehdit ettiği değerlendirilen ithalata uyguladığı ek…
Section 301 vergileri: ABD'nin 1974 tarihli Ticaret Kanunu'nun 301. bölümü kapsamında, makul olmayan veya ayrımcı bulunan yabancı ülke uygulamalarına karşılık uyguladığı ek…
Section 592 cezası (ABD): Eşyanın önemli nitelikte yanlış beyan veya eksiklikle ithal edilmesi halinde uygulanan ve kusur derecesine göre ihmal, ağır ihmal veya hile olarak…
Serbest bölge: Gümrük bölgesi içinde, Birlik dışı veya yabancı eşyanın yurt içi pazara girene kadar ithalat vergisi alınmadan depolanabildiği, elleçlenebildiği veya…
Serbest bölgeye kabul (ABD FTZ): Eşyanın CBP Form 214 ile veya elektronik olarak ABD dış ticaret bölgesine alınması sürecidir; bundan sonra eşya vergi bakımından ABD gümrük bölgesi…
Serbest dolaşıma giriş: Birlik dışı eşyaya Birlik eşyası gümrük statüsü kazandıran rejimdir. İthalat vergilerinin tahsilini, ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasını ve…
Serbest ticaret anlaşması (STA): İki veya daha fazla ülke arasında ticaretin büyük bölümünde vergileri kaldıran ve her tarafın kendi dış tarifesini koruduğu anlaşmadır. Yararlanma,…
Sınıflandırma görüşü (DGÖ): DGÖ Armonize Sistem Komitesi'nin belirli bir ürünün sınıflandırmasına ilişkin kararıdır ve Sınıflandırma Görüşleri Derlemesi'nde yayımlanır. Görüşler…
Sınıflandırma tüzüğü (AB): Avrupa Komisyonu'nun, içinde tarif edilen belirli bir ürünün KN sınıflandırmasını genellikle gerekçesiyle birlikte sabitleyen uygulama tüzüğüdür. Tüm…
Sınır Hedef İşletim Modeli (İngiltere BTOM): İngiltere hükümetinin 2023'te yayımladığı, tüm ülkelerden gelen eşyaya ilişkin ithalat kontrolleri çerçevesidir; 2024'ten itibaren aşamalı olarak…
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM): AB emisyon ticaret sistemini yansıtarak demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik ithalatına karbon fiyatı uygulayan AB…
Sınırda piyasa gözetimi: Gümrük ve piyasa gözetimi otoritelerinin, güvensiz veya CE işareti kuralları gibi ürün mevzuatına uymayan eşyayı durdurmak için ithal ürünlerde…
Silah Dışında Her Şey (EBA): En az gelişmiş ülkelere silah ve mühimmat dışındaki tüm ürünlerde vergisiz ve kotasız erişim sağlayan AB GTS düzenlemesidir. Ülkeler BM'nin en az…
SKDM sertifikası: Bir ton gömülü emisyona karşılık gelen ve yetkili SKDM beyancılarının ithal ettikleri eşyadaki emisyonları karşılamak için satın alıp teslim etmesi…
Son esaslı işlem: Tercihsiz menşein temel ölçütüdür. AB'de (Birlik Gümrük Kodu madde 60) birden fazla ülkenin katıldığı eşya, yeni bir ürünle veya önemli bir üretim…
Son kullanıcı belgesi: Kontrole tabi eşyanın alıcısının veya nihai kullanıcısının nihai kullanımı, nihai kullanıcıyı ve izinsiz yeniden ihraç etmeme taahhüdünü beyan ettiği…
Sonradan kontrol: Eşya teslim edildikten sonra ticari kayıtlar, beyannameler ve sistemler incelenerek gümrükçe yapılan denetimdir. Sınıflandırma, kıymet veya menşe…
Sonraki satış hasılatı: İthal eşyanın sonradan satılması, elden çıkarılması veya kullanılmasından elde edilen gelirin doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya kalan kısmıdır.…
Standart beyan: Seçilen rejim için gereken tüm veri alanlarını verildiği anda içeren ve sonradan tamamlayıcı beyana ihtiyaç duymayan gümrük beyanıdır. Basitleştirme…
Standart değişim sistemi: Hariçte işlemede, onarım için yurt dışına gönderilen arızalı ürün yerine onarılmış ürünün değil, ithal edilen yedek ürünün kabul edildiği…

T

T1 ve T2 transit: Transit beyanının türünü gösteren kodlardır. T1, vergileri askıda olarak taşınan Birlik dışı eşya için; T2, statüsünü koruyarak bir ortak transit…
Tamamen elde edilmiş eşya: Hiçbir yabancı girdi kullanılmadan tamamen tek bir ülkede elde edilen eşyadır: orada çıkarılan madenler, hasat edilen bitkiler, doğup büyütülen…
Tamamlayıcı beyan: Basitleştirilmiş beyan veya beyan sahibinin kayıtlarına kayıt usulünden sonra verilen ve rejim için gerekli bilgileri tamamlayan beyandır. Genel,…
TAREKS: Ürün güvenliği ve uygunluk kurallarına tabi ithal ve ihraç ürünlerin risk esaslı teknik denetimi için Türkiye'nin elektronik sistemidir. İthalatçılar…
TARIC: Avrupa Komisyonu'nun DG TAXUD birimince yönetilen AB entegre tarife veritabanıdır. KN kodunu on haneye uzatır ve tüm AB önlemlerini bu koda bağlar:…
TARIC ek kodu: Bir önlem ürünün kendisi dışındaki bir unsura bağlı olduğunda TARIC kodunun yanına yazılan dört karakterli koddur; örneğin anti-damping davalarında…
Tarife askıya alma: Genellikle gümrük bölgesinde yeterli miktarda bulunmayan hammadde, parça veya bileşenler için normal verginin tamamen veya kısmen uygulanmamasıdır.…
Tarife kontenjanı: Bir dönem içinde indirimli veya sıfır vergiyle girebilecek ithalat miktarıdır; bu miktarı aşan ithalat normal oranı öder. Kontenjanlar beyan anında…
Tarife satırı: Ulusal veya bölgesel bir tarifede vergi oranının ya da önlemin bağlandığı en ayrıntılı koddur: sekiz haneli KN kodu, on haneli TARIC veya HTS kodu ya…
Tarife sınıflandırması: Hukuki metinler, yorum kuralları ve yayımlanmış rehberler uygulanarak eşyanın gümrük tarifesinde hangi koda girdiğinin belirlenmesidir. Sınıflandırma…
Tarife sınıflandırmasında değişiklik: Menşeli olmayan malzemelerin nihai üründen farklı bir fasıl, pozisyon veya alt pozisyonda sınıflandırılmasını isteyen ve işlemin onları…
Tasfiye (ABD liquidation): CBP'nin bir ABD girişinde borçlu olunan vergi ve ücretleri kesin olarak hesaplamasıdır; normalde girişten yaklaşık 314 gün sonra yapılır. Tasfiyeden…
Taşıma işleri organizatörü (forwarder): Gönderici adına eşyanın taşınmasını organize eden, taşıyıcılarla rezervasyon yapan, yükleri konsolide eden ve belgeleri düzenleyen şirkettir. Birçok…
Tebligat süresi (zamanaşımı): Gümrük idaresinin bir gümrük yükümlülüğünü artık yükümlüye bildiremeyeceği sürenin sınırıdır. Birlik Gümrük Kodu'nda genellikle yükümlülüğün doğduğu…
Tedarikçi beyanı: Tedarikçinin müşterisine, tedarik ettiği eşyanın tercihli menşe statüsü hakkında verdiği ve müşterinin kendi ürünlerinin menşeini hesaplamakta…
Tehlikeli madde beyanı: Göndericinin tehlikeli eşyayı taşıma için beyan ettiği ve deniz için IMDG, hava için IATA, kara için ADR gibi her taşıma şeklinin kurallarına göre UN…
Tek İdari Belge: AB'de, ortak transit ülkelerinde ve Türkiye'de geçmişte kullanılan, her veri unsuru için numaralı kutuları olan standart gümrük beyannamesi…
Tek pencere: Tacirlerin tüm ithalat, ihracat ve transit bilgilerini bir kez sunmasına ve bunların gümrük ile izin ve kontrollerden sorumlu diğer kamu kurumları…
Telafi edici vergi: Yabancı bir hükümetin üreticilere veya ihracatçılara sağladığı sübvansiyonları dengeleyen ek vergidir; sübvansiyonlu ithalat yerli sanayiye zarar…
Teminattan muafiyet: Güvenilir yetkilendirilmiş operatörlerin, transit gibi işlemlerde doğabilecek gümrük yükümlülükleri için kapsamlı teminatı indirimli tutarla, bazı…
Tercih kullanım oranı: Bir anlaşma kapsamında tercihli tarifeye uygun ithalatın bu tercihi fiilen ne ölçüde kullandığıdır; genellikle uygun ithalatın tercihli oranla…
Tercihli menşe: Belirli bir serbest ticaret anlaşması veya tek taraflı tercih sistemi kurallarına göre kazanılan ve eşyaya indirimli ya da sıfır vergi hakkı veren…
Tercihsiz menşe: Herhangi bir ticaret anlaşmasından bağımsız olarak gümrük bölgesinin genel kurallarına göre belirlenen menşedir. AB'de birden fazla ülkede üretilen…
Terk ve imha: Yabancı eşyanın ithal edilmeden gümrük gözetiminin sona erdirilme yollarıdır: hak sahibi izin alarak eşyayı Hazineye terk edebilir veya gümrük…
Teslim emri (ordino): Navlun ve masraflar ödendikten ve konşimento teslim edildikten sonra taşıyıcı veya acentesinin düzenlediği, terminal veya depoya yükü belirtilen…
TIR karnesi: Eşyanın gümrük mührü altında karayoluyla birden çok ülkeden geçirilmesi için bir BM sözleşmesi ve uluslararası teminat sistemidir. Giderek elektronik…
Ticaret Bakanlığı: Gümrük idareleri, tarife politikası, ticaret politikası önlemleri, ithalat gözetimi, ürün güvenliği ve ihracat destekleri dahil dış ticaret…
Ticaret Önlemleri Otoritesi (İngiltere): Birleşik Krallık'ta damping, sübvansiyon ve ithalat artışlarını soruşturan ve Bakan'a ticaret politikası önlemleri öneren kurumdur. 2021'de kanuni…
Ticari fatura: Satıcının alıcıya düzenlediği; tarafları, eşya tanımını, miktarları, birim fiyatları, para birimini, teslim şeklini ve ödeme koşullarını gösteren…
Ticari numuneler: Ürünlerin türünü ve kalitesini göstermek veya test etmek için gönderilen eşyadır; önemsiz değerde olup yalnızca sipariş almaya yarıyorsa vergisiz…
Tip 86 girişi (ABD): Section 321 de minimis muafiyetini talep eden düşük değerli gönderiler için verilerin elektronik olarak iletildiği ACE giriş tipidir. ABD'nin Ağustos…
Tolerans kuralı: Ürüne özgü kuralı karşılamayan menşeli olmayan girdilerin, menşe kaybedilmeden sınırlı miktarda kullanılmasına izin veren kuraldır; anlaşmaya göre…
Topraklılık ilkesi: Menşe kazanma şartlarının ortak ülke veya ülkelerde kesintisiz olarak yerine getirilmesi gerektiğini öngören kuraldır; işlem için başka bir yere…
Transfer fiyatlandırması düzeltmesi: Grup içi fiyatların, gelir vergisindeki emsallere uygunluk ilkesine uyması için ithalattan sonra, çoğu zaman yıl sonunda değiştirilmesidir. Gümrük…
Transit refakat belgesi: NCTS transitinde eşyayla birlikte taşınan, hareket referans numarasını içeren ve güzergâhtaki ve varıştaki idarelerin elektronik verilere ulaşmasını…
Transit rejimi: Eşyanın bir bölge içinde veya ülkeler arasında yol boyunca vergi ödenmeden gümrük kontrolü altında bir noktadan diğerine taşınmasını sağlayan…
Tüketim girişi (Tip 01, ABD): Kontenjan veya AD/CVD gibi özel programlara tabi olmayan ve tüketim için ithal edilen eşya için CBP'ye verilen ve gümrük kefaletiyle desteklenen…
Türk Gümrük Tarife Cetveli: Türkiye'nin ulusal tarifesidir; GTİP kodlarını ve konvansiyonel vergi oranlarını gösterir. Her yıl İthalat Rejimi Kararı ile birlikte yayımlanır;…

U

UFLPA: Haziran 2022'den beri yürürlükte olan ve tamamen veya kısmen Çin'in Sincan bölgesinde ya da UFLPA Kuruluş Listesi'ndeki kuruluşlarca üretilen eşyanın…
UKCA işareti: Brexit sonrası Büyük Britanya pazarına arz edilen ürünler için getirilen İngiltere ürün işaretidir. Birleşik Krallık daha sonra çoğu ürün…
USMCA: NAFTA'nın yerini alarak 1 Temmuz 2020'de yürürlüğe giren ABD, Meksika ve Kanada arasındaki serbest ticaret anlaşmasıdır. Menşe kuralları bölgesel…
Uygunluk beyanı: Üreticinin veya temsilcisinin bir ürünün belirtilen mevzuat ve standartlara uygun olduğunu beyan ettiği belgedir. Ürünü, mevzuatı, uygunluk…
Uyuşturucu öncülleri: Bazı çözücüler ve reaktifler gibi yasa dışı uyuşturucu üretiminde kullanılabilen ve uluslararası ticarette lisans, kayıt ve bildirim şartlarına tabi…

Ü

Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD): İthal ürünlerin teknik düzenlemeleri ve güvenlik şartlarını karşıladığının denetlendiği Türk çerçevesidir; Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve…
Ürüne özgü menşe kuralları: Bir ticaret anlaşmasının ekinde HS faslı veya pozisyonu bazında sıralanan ve bir ürünün menşeli sayılması için gereken işlemi belirten kurallardır.…

V

Varış bildirimi: Taşıma aracını işletenin, gemi, uçak veya aracın gümrük bölgesine vardığını gümrüğe bildirmesidir. Varışı önceden verilen özet beyanlarla eşleştirir…
Varış gümrük idaresi: Transit işleminin sona erdiği gümrük idaresidir. Eşya ve transit verileri buraya sunulur; idare yapılan kontrolün sonucunu kaydeder ve varış…
Varış maliyeti: Alım bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi, ilave vergiler, ithalat vergileri, harçlar ve elleçleme dahil olmak üzere ürünün alıcının tesisine…
Vergi erteleme hesabı: İthalatçının gümrük vergisi ve ithalat KDV'sini her gönderi yerine dönemsel olarak ödemesine imkân veren düzenlemedir. Birleşik Krallık'ta aylık…
Vergi iadesi (drawback): Ödenen ithalat vergilerinin, eşya olduğu gibi ya da üretimde kullanıldıktan sonra ihraç edildiğinde iade edilmesidir. ABD geniş bir drawback programı…
Vesaik mukabili ödeme: Satıcının bankasının sevk belgelerini alıcının bankasına gönderdiği ve bu bankanın belgeleri alıcıya yalnızca ödeme (vesaik mukabili) veya poliçe…
Veteriner sağlık sertifikası: İhracatçı ülkenin yetkili veteriner otoritesince imzalanan ve hayvanların veya hayvansal ürünlerin ithalatçı ülkenin sağlık koşullarını karşıladığını…

W

Wassenaar Düzenlemesi: Katılımcı devletlerin kontrol edilecek konvansiyonel silahlar ile çift kullanımlı eşya ve teknoloji listeleri üzerinde uzlaştığı çok taraflı ihracat…
Windsor Çerçevesi: İngiltere ile AB arasında Kuzey İrlanda Protokolü'nü düzenleyen 2023 tarihli anlaşmadır. Büyük Britanya'dan Kuzey İrlanda'ya giden ve AB'ye girme…

Y

Yabancı doğrudan ürün kuralı (ABD FDPR): ABD EAR'ında yer alan ve ABD dışında üretilen bazı eşyayı, belirli ABD teknolojisi veya yazılımının doğrudan ürünü olması ya da böyle bir doğrudan…
Yaptırımlar: Devletlerin veya BM'nin belirli ülkeleri, kuruluşları veya kişileri etkilemek ya da sınırlamak için aldığı malvarlığı dondurma, ithalat ve ihracat…
Yardımlar (kıymet unsuru): İthal eşyanın üretiminde kullanılmak üzere alıcı tarafından bedelsiz veya indirimli sağlanan eşya ve hizmetlerdir; kalıplar, aletler, bileşenler ya…
Yeni ihracatçı incelemesi: İlk soruşturma döneminde ihracat yapmamış ve önleme tabi ihracatçılarla ilişkisi olmayan bir ihracatçı için bireysel vergi oranı belirlemeye yönelik…
Yeniden ihracat: Özel bir rejimde, geçici depolamada veya serbest bölgede bulunan Birlik dışı eşyanın gümrük bölgesinden çıkarılmasıdır. Duruma göre yeniden ihracat…
Yerinde gümrükleme: İzin verilen firmaların ithalat veya ihracata ilişkin gümrük işlemlerini gümrük idaresi yerine kendi tesislerinde yaptırabildiği bir Türk…
Yeterli işçilik ve işlem: Nihai ürünün tercihli menşe kazanabilmesi için menşeli olmayan girdilerin geçirmesi gereken işlem derecesidir. Anlaşmalar bunu tarife pozisyonu…
Yetersiz işlemler: Tercihli menşe kurallarında, tarife değişikliği veya katma değer ne olursa olsun tek başına menşe kazandırmayan basit işlemlerin listesidir;…
Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri: Ticaret Bakanlığı tarafından, bazı rejimlerde şartlara uygunluğu kontrol etme ve gümrük idaresinin dayanabileceği raporlar düzenleme gibi belirli…
Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS): Uyum, kayıt düzeni, mali yeterlilik ve güvenlik türü için emniyet standartlarına ilişkin ölçütleri karşılayan yükümlülere gümrükçe verilen statüdür.…
Yetkili SKDM beyancısı: 2026'da başlayan kesin dönemde, geçerli eşiğin üzerinde SKDM kapsamındaki eşyayı ithal etmek için ithalatçının veya dolaylı gümrük temsilcisinin…
Yolcu beraberi eşya: Yolcuların ticari amaç taşımamak kaydıyla kişisel bagajlarında vergi ödemeden getirebileceği eşya miktarıdır. Değer sınırları ülkeye ve taşıma…
Yükleme öncesi gözetim: Eşyanın sevkiyattan önce ihracat ülkesinde bağımsız bir gözetim şirketi tarafından kalite, miktar, fiyat veya sınıflandırma bakımından…
Yükleme öncesi ileri kargo bilgisi: Gümrük bölgesine gidecek uçağa yüklemeden önce gönderilen asgari veri setidir; hava kargonun havacılık güvenliği açısından taranmasını sağlar. AB'de…

Z

Zarar marjı: Dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın yerli üretim dalına verdiği zararı gidermek için gereken vergi düzeyidir; genellikle ithalat fiyatları ile…