Türkiye'ye İthalat: GTİP, İGV, KDV ve Denetimler

GTİP: Türk gümrük tarifesindeki kod

Türkiye eşyayı Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki 12 haneli GTİP ile sınıflandırır. 1–6. haneler Armonize Sistem, 7. ve 8. haneler AB Kombine Nomanklatürü, 9–12. haneler ise vergi oranları, önlemler ve istatistik için kullanılan ulusal ayrımlardır.

AB–Türkiye gümrük birliği (1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı) gereği Türkiye, üçüncü ülkelerden gelen sanayi ürünlerinde AB Ortak Gümrük Tarifesi'ni uygular. Tarım ürünlerinin oranları ulusal olarak belirlenir ve çoğu zaman yüksektir. Doğru GTİP'i bulmak için GTİP rehberimize bakın.

İthalat Rejimi Kararı ve ülke grupları

Gümrük vergisi oranları her yıl Aralık sonunda Resmî Gazete'de yayımlanan İthalat Rejimi Kararı (İRK) ile belirlenir; eklerinde oranlar GTİP ve ülke grubu bazında listelenir. Bu oranlar 474 sayılı Kanun'a dayanan kanuni oranlardır. 2026 rejimi 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi ve yıl içinde, örneğin 11 Temmuz 2026 ve 26 Ağustos 2026'da, değiştirildi.

Ek listelerdeki sütunlar genel olarak AB ve EFTA ülkelerini, serbest ticaret anlaşması ortaklarını, tercih sağlanan gelişmekte olan ve en az gelişmiş ülkeleri ve diğer tüm (üçüncü) ülkeleri ayırır. Ödeyeceğiniz oran, eşyanın menşesine düşen sütuna ve geçerli bir menşe belgesine veya A.TR'ye bağlıdır.

Ek yükler: İGV ve EMY

Türkiye, gümrük vergisine ek olarak AB, EFTA ve STA ortakları dışındaki ülkelerden gelen birçok ürüne ilave gümrük vergisi (İGV) uygular. İGV ayrı bir Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir; 2026 için 31 Aralık 2025'te yayımlanan kararla yenilendi. Kararda binlerce tarife pozisyonu ve %48'e varan oranlar yer alıyor.

Bazı eşyaya ayrıca GTİP ve menşe grubuna göre belirlenen ek mali yükümlülük (EMY) uygulanır. İGV ve EMY'den ancak eşya muaf gruba girip uygun belgeyle (A.TR, EUR.1, EUR-MED veya menşe beyanı) gelirse ya da dahilde işleme gibi özel bir muafiyet kapsamındaysa kurtulunabilir.

Vergi hesabının sırası

Uygulamada sıra şöyledir: önce gümrük kıymeti (CIF) belirlenir; üzerine İRK'deki gümrük vergisi, varsa İGV, EMY, anti-damping veya korunma vergisi hesaplanır; ardından ÖTV (varsa) ve en son bu tutarların tamamı ile masrafları içeren matrah üzerinden KDV hesaplanır. Damga vergisi ve hizmet bedelleri beyanname bazında eklenir.

KDV, ÖTV ve diğer yükler

İthalatta KDV genel oranı %20'dir; listelerdeki eşya için %10 ve %1 indirimli oranlar uygulanır. Matrah; gümrük kıymeti, gümrük vergisi, İGV, EMY ve ithalat sırasında ödenen diğer vergi ve harçlar ile beyannamede yer alıyorsa eşyanın varış yerine kadar yapılan masraflardan oluşur (3065 sayılı KDV Kanunu md. 21).

Özel tüketim vergisi (ÖTV), 4760 sayılı Kanun'daki listelerde yer alan taşıtlara, akaryakıta, alkol ve tütüne, cep telefonlarına ve bazı dayanıklı ve lüks tüketim mallarına uygulanır. Beyanname için damga vergisi ve hizmet bedelleri alınır. Anti-damping ve korunma vergileri varsa eklenir ve KDV matrahını büyütür.

Gözetim, ürün güvenliği ve izinler

Gözetim

Listedeki GTİP'lerde Ticaret Bakanlığı, birim gümrük kıymeti belirlenen referans değerin altında kaldığında veya ürünün tüm ithalatında, ithalattan önce gözetim belgesi ister. Tebliğler Bakanlıkça güncellenir; Temmuz 2026'da 18 ürün grubuna ilişkin gözetim tebliğleri güncellendi. Belge olmadan eşya beyan edilemez.

TAREKS ve ürün güvenliği denetimi (ÜGD)

Birçok tüketici ve sanayi ürünü (oyuncaklar, etiketleme açısından tekstil, elektrikli ekipman, makineler, yapı malzemeleri, kişisel koruyucu donanım, kozmetik ve diğerleri) 7223 sayılı Kanun kapsamında ithalatta ürün güvenliği ve denetimine tabidir. İthalatçı, Bakanlığın risk esaslı sistemi TAREKS üzerinden başvurur; sonuç belge kontrolü, fiziki muayene, test veya doğrudan uygunluk olabilir. TAREKS olumlu sonuçlanmadan gümrük beyannamesi kapatılamaz.

Lisans ve diğer izinler

Bazı eşya başka kurumların iznini gerektirir: gıda, yem ve bitkisel ürünler (Tarım ve Orman Bakanlığı), ilaç ve tıbbi cihazlar (TİTCK), telekomünikasyon cihazları (BTK), kimyasallar, kullanılmış eşya ve atıklar. Sevkiyattan önce tarifedeki GTİP notlarını ve İRK eklerini kontrol edin.

Menşe ispatı ve A.TR

AB'de serbest dolaşımda bulunan sanayi ürünlerinde A.TR, vergisiz ithalat sağlar ve İGV'yi de ortadan kaldırır; çünkü gümrük birliği menşeye değil serbest dolaşıma dayanır. AB'den gelen tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünlerinde ve STA ortaklarından (İngiltere, EFTA, Kore, Malezya ve diğerleri) gelen eşyada EUR.1, EUR-MED veya menşe beyanı gerekir.

Geçerli belge yoksa eşya üçüncü ülke sütununa düşer; hem tam gümrük vergisi hem de İGV ödeyebilir. Belge sonradan gelirse, süre ve şartlara uyularak iade talep edilebilir.

Dikkat: A.TR yalnızca gümrük vergisi ve İGV açısından sonuç doğurur; anti-damping vergileri, gözetim ve TAREKS gibi önlemler, tebliğlerinde aksi belirtilmedikçe AB'den gelen eşyaya da uygulanabilir.

Gümrük beyannamesi süreci

Ticari ithalat normalde doğrudan veya dolaylı temsilci olarak hareket eden lisanslı bir gümrük müşaviri tarafından beyan edilir. Süreç:

• Sevkiyattan önce: eşyayı sınıflandırın; İRK, İGV, gözetim, TAREKS ve izin şartlarını kontrol edin; menşe belgesini temin edin.
• Varış: taşıyıcı özet beyanı verir, eşya geçici depolama yerine alınır.
• Beyan: müşavir, ticari fatura, taşıma belgesi, menşe belgesi ve izinlerle elektronik ithalat beyannamesini gümrük sistemine (BİLGE) gönderir.
• Risk kanalı: yeşil (doğrudan çekiş), sarı (belge kontrolü), kırmızı (fiziki muayene) veya yetkilendirilmiş yükümlüler için mavi (sonradan kontrol).
• Ödeme: vergiler ödenir veya teminata bağlanır, eşya teslim edilir.
• Sonrası: kayıtları saklayın; sonradan kontrol yıllar geriye gidebilir.

2026'da düşük değerli koliler

7 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 6 Şubat 2026'da yürürlüğe giren 10813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Gümrük Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin karardaki posta ve hızlı kargo hükümlerinden 30 avro eşiğini kaldırdı. Böylece küçük tüketici kolileri için vergisiz basitleştirilmiş kanal sona erdi; e-ticaret eşyası artık ilk avrodan vergilendiriliyor. Sağlık kuruluşu raporu veya reçeteye istinaden gelen, değeri 1.500 avroyu aşmayan ilaç ve takviye edici gıdalarda AB'den gelişte %30, diğer ülkelerden gelişte %60 tek oranlı vergi uygulaması sürüyor.

Örnek hesap: Almanya'dan endüstriyel pompa

Bir Türk üretici, Almanya'da üretilmiş bir santrifüj pompayı (HS 8413 70) ithal ediyor. CIF İstanbul gümrük kıymeti 50.000 avro. Eşya AB'de serbest dolaşımda ve ihracatçı A.TR düzenliyor.

Gümrük vergisi: gümrük birliği gereği %0. İGV: yok, çünkü eşya AB'den A.TR ile geliyor.

KDV matrahı: 50.000 avro ile beyannamede yer alan fabrikaya kadar taşıma, diyelim 600 avro = 50.600 avro. %20 KDV = 10.120 avro; ithalatçı için normalde indirilebilir.

Aynı pompa Çin'deki bir fabrikadan gelirse: üçüncü ülke gümrük vergisi HS 8413 70 için Ortak Gümrük Tarifesi'ni izler (AB tarifesinde bugün %1,7) = 850 avro; buna 2026 İGV Kararı'nda o GTİP için öngörülen İGV eklenir ve KDV %20 olarak daha yüksek matrah üzerinden hesaplanır. Hesaplamadan önce 12 haneli GTİP'i Tarifbase Türkiye sayfasında ve yürürlükteki kararda mutlaka kontrol edin.

Hesabı Türk lirasına çevirirken beyannamenin tescil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır; kur farkı küçük gibi görünse de büyük partilerde KDV ve vergi tutarını belirgin biçimde değiştirebilir.

Kontrol listesi

• 12 haneli GTİP yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetveli'nden doğrulandı.
• Gerçek menşe için gümrük vergisi sütunu, İGV ve EMY kontrol edildi.
• A.TR, EUR.1, EUR-MED veya menşe beyanı eşya gelmeden temin edildi.
• Gözetim belgesi, TAREKS sonucu ve izinler hazır.
• KDV ve ÖTV oranları kontrol edildi; anti-damping tebliğleri GTİP ve menşeye göre tarandı.
• Gümrük müşavirine tüm belgeler verildi.